Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα επιτέθηκε στις «πολιτικές των τυράννων» στην πιο σημαντική ομιλία του μετά το τέλος της θητείας, καλώντας τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και άλλες αξίες που απειλούνται.
Ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος μίλησε με πάθος με αφορμή την 100η επέτειο από την γέννηση του Νέλσον Μαντέλα. Και οι δύο ήταν οι πρώτοι μαύροι πρόεδροι της χώρας τους.
Ενώ δεν ανέφερε το όνομα του διαδόχου του, ο Ομπάμα μίλησε για πολλές από τις πολιτικές του Τραμπ καλώντας τους ανθρώπους να κρατήσουν ζωντανές τις ιδέες που ο Μαντέλα υπερασπίστηκε, όπως την δημοκρατία, την διαφορετικότητα και την ανοχή.
Ο Ομπάμα ξεκίνησε χαρακτηρίζοντας τους καιρούς «παράξενους και αβέβαιους» προσθέτοντας ότι «ο κύκλος των καθημερινών νέων φέρνει όλο και πιο ανησυχητικά πρωτοσέλιδα». Αυτές τις μέρες «βλέπουμε τον περισσότερο κόσμο να απειλείται με επιστροφή σε πιο επικίνδυνο, πιο βάναυσο τρόπο διαχείρισης» είπε.
Χωρίς γεγονότα δεν υπάρχει βάση για συνεργασία, είπε. «Αν πω ότι αυτό είναι βήμα και σεις πείτε ότι είναι ελέφαντας, θα είναι δύσκολο να συνεργαστούμε».
Ο Μπαράκ Ομπάμα είπε ότι μπορεί να συνεννοηθεί με ανθρώπους που διαφωνούν με την συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή αν έχουν κάποιο επιχείρημα που βασίζεται σε γεγονότα.
Αλλά, πρόσθεσε «Δεν μπορώ να βρω κοινό τόπο αν κάποιος λέει ότι η κλιματική αλλαγή δεν συμβαίνει όταν όλοι σχεδόν οι επιστήμονες του κόσμου λένε ότι συμβαίνει. Αν αρχίσεις να λες ότι πρόκειται για περίτεχνη απάτη, από πού να αρχίσουμε;»
«Πρέπει να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του Μαντέλα για επιμονή και ελπίδα» είπε. «Είναι δελεαστικό να υποκύψουμε τον κυνισμό. Να πιστέψουμε ότι οι πρόσφατες μετατοπίσεις στην παγκόσμια πολιτική είναι πολύ ισχυρές για να τις αντιπαλέψουμε. Ότι το εκκρεμές δεν θα επιστρέψει ποτέ. Όπως ο κόσμος μιλούσε στη δεκαετία του ’90 για τον θρίαμβο της δημοκρατίας, τώρα ακούμε να μιλούν για το τέλος της δημοκρατίας και τον θρίαμβο του φυλετισμού και της πολιτικής των τυράννων. Πρέπει να αντισταθούμε στον κυνισμό. Γιατί ξεπεράσαμε πολύ πιο σκοτεινούς καιρούς.»
Έβαλε στο στόχαστρό του πολιτικούς που προωθούν «την πολιτική του φόβου, της απόρριψης, της περιχαράκωσης» λέγοντας ότι κινούνται «με ρυθμό που πριν λίγα χρόνια ήταν αδιανόητος».
Κατηγόρησε τις πολιτικές του ισχυρού λέγοντας ότι «εκείνοι που είναι στην εξουσία επιδιώκουν να υπονομεύσουν κάθε θεσμό … που δίνει στην δημοκρατία νόημα».
Και πρόσθεσε: «Δεν κινδυνολογώ, απλώς καταγράφω τα γεγονότα. Κοιτάξτε γύρω σας.» Μίλησε για την ανισότητα σε όλες της τις μορφές λέγοντας ότι «θα έπρεπε να έχουμε λύσει αυτά τα θέματα εδώ και καιρό».
Τα λόγια του έγινα δεκτά με ενθουσιασμό από τα 14.000 άτομα που είχαν συγκεντρωθεί στο γήπεδο κρίκετ του Γιοχάνεσμπουργκ, ενώ η ομιλία μεταδιδόταν ζωντανή στο διαδίκτυο.
«Από αυτή την σκηνή τιμώντας τον Μαντέλα, ο Ομπάμα έδωσε μια εύγλωττη μομφή στον Τραμπ» είπε ο Τζον Στρεμλάου, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο πανεπιστήμιο Witwatersrand του Γιοχάνεσμπουργκ, και πρόσθεσε ότι είναι πολύ ευνοϊκή στιγμή για μια τέτοια ομιλία καθώς οι αξίες που καθόρισαν την ζωή του Μαντέλα δέχονται επίθεση στις ΗΠΑ και αλλού.
«Χθες είχαμε τον Τραμπ και τον Πούτιν δίπλα-δίπλα, τώρα βλέπουμε την αντίπαλη ομάδα: Ομπάμα και Μαντέλα».
Είναι η πρώτη επίσκεψη του Ομπάμα στην Αφρική μετά το τέλος της θητείας του. Έκανε στάση στην Τανζανία και στην Κένυα, όπου επισκέφθηκε τη γενέτειρα του πατέρα του.
Η ομιλία του Ομπάμα υπογράμμισε πως ο νομπελίστας, που ήταν στην φυλακή για 27 χρόνια, συνέχισε την καμπάνια του για τον τερματισμό του απαρτχάιντ εν μέσω ανυπέρβλητων εμποδίων.
Ο Νέλσον Μαντέλα που αποφυλακίστηκε το 1990 και έγινε ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της Νότιας Αφρικής μετά από 4 χρόνια, πέθανε το 2013 αφήνοντας πίσω που μια ισχυρή κληρονομιά για την συμφιλίωση και την διαφορετικότητα μαζί με την αντίσταση στην ανισότητα, οικονομική και άλλη.
Ο Ομπάμα έχει αποφύγει να κάνει δημόσια σχόλια για τον Τραμπ του οποίου η κυβέρνηση έχει ανατρέψει ή επιτεθεί σε σημαντικά επιτεύγματα του προκατόχου του. Οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ έχουν αποσυρθεί από την συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν, ενώ προσπαθεί να αποδυναμώσει την ασφαλιστική μεταρρύθμιση Obamacare.
Αντί να σχολιάσει επί πολιτικής, η ομιλία του Ομπάμα περιστράφηκε σε πιο πλατιά θέματα και τον θαυμασμό του προς τον Μαντέλα, τον οποίον θεωρούσε ως μέντορα. Όταν ήταν γερουσιαστής είχε φωτογραφηθεί μαζί του. Όταν εκλέχθηκε πρόεδρος είχε στείλει την φωτογραφία στον Μαντέλα που την είχε στο γραφείο του.
Οι εκδηλώσεις για την γέννηση του Μαντέλα καθιερώθηκαν από το 2003 και κάθε χρόνο παγκόσμιοι ηγέτες κάνουν ομιλίες και διαλέξεις για θέματα που επηρεάζουν την Νότια Αφρική, την αφρικανική ήπειρο και όλο τον κόσμο.
associated press/bbc.com