Στο φως της δημοσιότητας ήρθαν για πρώτη φορά μετά από 82 ολόκληρα χρόνια φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών από τους ναζί στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944, καθώς εντοπίστηκαν σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay.
Η μαζική εκτέλεση πραγματοποιήθηκε ανήμερα της Εργατικής Πρωτομαγιάς, ως αντίποινα για τον θάνατο Γερμανού στρατηγού, τριών αξιωματικών που τον συνόδευαν και τον τραυματισμό στρατιωτών στους Μολάους Λακωνίας, στις 27 Απριλίου 1944.
Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των ναζιστικών στρατευμάτων στην Ελλάδα.
Ο συγκεκριμένες φωτογραφίες, η γνησιότητα των οποίων, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής από κάποιον επίσημο φορέα ή ιστορικό αρχείο, σύμφωνα με τον λογαριασμό «Greece at WWII Archives» στο Facebook .
Οι φωτογραφίες φέρονται να προέρχονται από προσωπικό άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Το υλικό εντοπίστηκε σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay, από Βέλγο πωλητή, ο οποίος εξειδικεύεται σε τέτοιες πωλήσεις, καθώς έχει βγάλει στο «σφυρί» χιλιάδες φωτογραφικά αρχεία.
Οι πρώτες άτυπεςταυτοποιήσεις
Ο ψηλός άντρας με το λευκό πουκάμισο που φαίνεται σε μια από τις φωτογραφίες να οδηγείται από τους Γερμανούς στον τοίχο είναι ο Βασίλης Παπαδήμας, αδελφός του εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα που εκτελέστηκε εκείνη την ημέρα.Γεννήθηκε στην Πύλο το 1909. Εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας και είχε πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο. Στις 6 Αυγούστου 1941 συνελήφθη από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες, βάσει καταλόγων που είχαν παραδοθεί στους κατακτητές. Αρχικά μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Ναυπλίου και κατόπιν στη Λάρισα, πριν οδηγηθεί τελικά στην εκτέλεση στην Καισαριανή.
Η δεύτερη ταυτοποίηση έγινε σε άλλη φωτογραφία στην οποία διακρίνεται ένα νεαρό πρόσωπο που κάνει έναν μορφασμό. Πρόκειται, κατά το ίδιο δημοσίευμα, για τον Ηλία Ρίζο του Δημητρίου, νέο παιδί, που δούλευε σε μικρή βιοτεχνία παραγωγής ζυμαρικών, κουλουριών και ψωμιού στη Λαμία, στην περιοχή του Αγίου Λουκά (Κλαραίικα). Όταν οι ιταλικές δυνάμεις εισέβαλαν στην πόλη, Έλληνες συνεργάτες τον συνέλαβαν και τον παρέδωσαν. Κρατήθηκε αρχικά στις φυλακές Λαμίας – στο κτίριο όπου σήμερα στεγάζεται το Ορφανοτροφείο Αρρένων – και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Τα αδέλφια του, Αποστόλης και Βασιλική, είχαν επίσης αντιστασιακή δράση και προσέκειντο στο ΚΚΕ.
Η ανάρτηση των εν λόγω φωτογραφικών ντοκουμέντων στη συγκεκριμένο διαδικτυακό προφίλ έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον σε ιστορικούς και ερευνητές της περιόδου, ενώ πυροδότησε συζήτηση και για το ζήτημα της εμπορικής διακίνησης ιστορικού υλικού που συνδέεται με εγκλήματα πολέμου.
H ψηφιακή αρχειακή συλλογή «Greece at WWII Archives» προέβη σε μία διευκρινιστική δήλωση σχετικά με τις εικόνες που αποκάλυψε. Συγκεκριμένα αναφέρει:
«Λοιπόν, για να τελειώνουμε με την απύθμενη βλακεία. Σήμερα παρουσιάστηκαν στην σελίδα συγκλονιστικά ντοκουμέντα-φωτογραφίες που αφορούσαν την εκτέλεση 200 ΕΛΛΗΝΩΝ την Πρωτομαγιά του 1944.
Αντί λοιπόν να επικεντρωθούμε σε αυτά και στα ιστορικά στοιχεία τους, άρχισε πάλι ένας διαγωνισμός πολιτικής εμπάθειας σχετικά με τα πολιτικά φρονήματα αυτών και ότι μόνο η συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία στην Ελλάδα έκανε αντίσταση στους κατακτητές, πράγμα που είναι εντελώς προσβλητικό για το σύνολο της Ελληνικής αντίστασης κατά του φασισμού και του Ναζισμού.
ΝΑΙ ΚΥΡΙΟΙ! Οι εκτελεσθέντες της 1ης Μαΐου ήταν στην πλειοψηφία τους αριστεροί και Κουμουνιστές. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εκτελέστηκαν και Έλληνες διαφορετικής ιδεολογίας, ούτε ότι οι υπόλοιποι που δεν ήταν Κουμουνιστές συνεργάστηκαν με τους Ναζί! (Το ακούσαμε κι αυτό σήμερα)
Παρεμβάσεις τα φωτογραφικά ντοκουμέντα να μείνουν στη χώρα
Η αντιπολίτευση να ζητά από την κυβέρνηση να παρέμβει ώστε να σταματήσει ο πλειστηριασμός της ελληνικής ιστορίας.
Τις απόψεις τους και τις προτάσεις τους για την αξιοποίηση των φωτογραφιών – ντοκουμέντων, από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, διατυπώνουν πολιτικοί φορείς, με δεδομένο ότι αυτές έχουν βγει προς πώληση. Έντονες είναι οι αντιδράσεις για την εμπορευματοποίηση ιστορικών ντοκουμέντων και αρκετές οι προτάσεις για παρεμβάσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού, τη Βουλή και άλλους φορείς, ενώ θα κατατεθούν σχετικές ερωτήσεις στη Βουλή.
Σχετικές δηλώσεις έκαναν, ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς, ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος. ο Πρόεδρος της Κ.Ο. της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης ενώ επιστολή προς τον Πρόεδρο της Βουλής, απέστειλε ο Αλέξης Τσίπρας.
Βανδαλισμός στο Μνημείο των 200 εκτελεσθέντων - Μετά τη δημοσιοποίηση των σπάνιων φωτογραφιών
Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, προκλήθηκαν υλικές φθορές στο μνημείο της Καισαριανής. Η Δημοτική Αρχή Καισαριανής καταδίκασε τις φθορές που έγιναν από αγνώστους στη μαρμάρινη πλάκα που αναφέρει την εκτέλεση την Πρωτομαγιά του 1944.
Η ανακοίνωση του Δήμου Καισαριανής
Η Δημοτική Αρχή καταδικάζει τις υλικές φθορές που προκλήθηκαν στο Μνημείο των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, στη μοναδική μαρμάρινη πλάκα που ανέφερε το γεγονός της εκτέλεσης την Πρωτομαγιά του 1944.
Η κίνηση αυτή έγινε λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση των ιστορικών φωτογραφιών που έχουν προκαλέσει ρίγος συγκίνησης για την ηρωική παλικαρίσια στάση των 200 κομμουνιστών ηρώων οι οποίοι στάθηκαν όρθιοι στο εκτελεστικό απόσπασμα.