Μάρκο Ρούμπιο, ένας Λακεδαιμόνιος στην Πνύκα

Γιώργος Β. Ριτζούλης 14 Οκτ 2026

Η εφημερίδα Guardian, ό,τι πιο έγκυρο στον βρετανικό Τύπο, τιτλοφόρησε το άρθρο της για την επίσκεψη του Μάρκo Ρούμπιο στην Ελλάδα και για την ομιλία του στην Πνύκα, με ό,τι πιο διεισδυτικό και εύγλωττο μπορούσε να γίνει τίτλος: «Rubio in Greece digs into past to tout Trump’s “America first” approach». Ο Ρούμπιο στην Ελλάδα σκάβει στο παρελθόν για να προωθήσει την προσέγγιση του Τραμπ, το «πρώτα η Αμερική». Στους συνήθεις Έλληνες σχολιαστές ή πολιτικολογούντες, όσους προσέλαβαν την ομιλία στην Πνύκα μέσω του εθισμού τους στην συστηματική ωραιοποίηση των ΗΠΑ του Τραμπ, η Guardian, δια χειρός Andrew Roth, βασικού αρθρογράφου της για τα διεθνή και ιδίως τα αμερικανικά, απαντά ευθέως: Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ χρησιμοποιεί επιχειρήματα αλιευμένα από το βαθύ παρελθόν, προκειμένου να προβάλει, διαφημίσει, διατυμπανίσει, πλασάρει, πουλήσει το «εμπόρευμα» America Made Great Again, και μόνον αυτή.
Υποψήφιοι αγοραστές υπάρχουν παντού, στην Ελλάδα δεν λείπουν· κάθε άλλο. Και είναι ποικίλα τα θέλγητρα που τους προσελκύουν. Όμως άς μιλήσουμε για τα επιχειρήματα των πωλητών στα πλαίσια του όλου marketing.
«Το 480 π.Χ. ο στρατός του Ξέρξη έφθασε σε αυτή την πόλη [...] Οι περισσότεροι Αθηναίοι είχαν εκκενώσει την πόλη με πλοία. Όμως μια χούφτα ανθρώπων αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν [...] Τελικά όμως νικήθηκαν. Οι Πέρσες λεηλάτησαν τους ναούς, έκαψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη. Όταν όμως οι Αθηναίοι επέστρεψαν, συγκέντρωσαν τα θρυματισμένα κατάλοιπα της Ακρόπολης και τα εναπόθεσαν στον λόφο. Δεκαετίες αργότερα υπό τον Περικλή έχτισαν τον Παρθενώνα», είπε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ. 
Όμως ο Μάρκο Ρούμπιο, μολονότι μιλούσε για την εκστρατεία του Ξέρξη, δεν έκανε καμμία αναφορά στην Ναυμαχία της Σαλαμίνας. Η ήττα στη Σαλαμίνα του Μεγάλου Βασιλέως, ενός «Βασιλέως Βασιλέων», ήταν βέβαια ο λόγος για τον οποίο οι Αθηναίοι μπόρεσαν και «επέστρεψαν» πολύ ισχυρότεροι. Άραγε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ αποσιώπησε την Σαλαμίνα επειδή αγνοεί την σημασία της ναυμαχίας εκείνης ως τομής, ως ορίου που χωρίζει μέσα στον χρόνο «Ανατολή και Δύση»; Μήπως την αποσιώπησε για να μην ομολογήσει ότι το όριο εκείνο δεν έγινε αδιαπέραση τάφρος, αλλά μάλλον «γέφυρα επικοινωνίας» και διαλόγου μεταξύ πολιτισμών; Κάτι τέτοιο υπονόησε ο πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Παυλόπουλος, ο οποίος επισήμανε αμέσως την φαινομενικά παράδοξη αποσιώπηση. Και μάλιστα, την ώρα που η μεγάλη πλειοψηφία των εν Ελλάδι δημοσιολογούντων ή αδιαφορούσε ή αυτολογοκρίνονταν, χρειάστηκε να περιμένουμε τον πρώην ΠτΔ για να διαβάσουμε, επιτέλους, ανάμεσα σε μάλλον δευτερεύοντα, και δυο-τρία εύστοχα σχόλια επί της ομιλίας του κ. Ρούμπιο. Σε ένα σημαντικό θέμα, ο κ. Παυλόπουλος, προς τιμήν του, αντιπαρατέθηκε πολύ εύστοχα στον κ. Ρούμπιο με επιχειρήματα του αναστοχαστικού Διαφωτισμού:
«Η ομιλία του κ. Ρούμπιο προσπάθησε να τεκμηριώσει την υπεροχή του Δυτικού πολιτισμού έναντι κάθε άλλου πολιτισμού, όταν η πεμπτουσία του Δυτικού πολιτισμού σύμφωνα με τους μεγάλους θεωρητικούς οι οποίοι τον ανέλυσαν διεξοδικώς, έγκειται στο ότι υπάρχει ισοτιμία μεταξύ των πολιτισμών.  Και καθένας τους πρέπει να παίρνει από τον άλλο τα στοιχεία που τον καθιστούν πιο πλούσιο και πιο ανθεκτικό» 
Μπορεί να παίζει ρόλο και αυτό. Ίσως όμως, ο Ρούμπιο προσπέρασε την Ναυμαχία της Σαλαμίνας και επειδή πρόκειται για νίκη μιας συμμαχίας σχετικά μικρών πόλεων-κρατών με ποικίλα πολιτεύματα υπό την ηγεσία μιάς από αυτές, της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, και για ήττα μιας Αυτοκρατορίας, της ισχυρότερης εκείνη την εποχή. Αλήθεια, από πλευράς ισχύος και ρόλου στο παγκόσμιο σύστημα, φαίνεται υπερβολικός ένας παραλληλισμός της τότε Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών με τις σημερινές ΗΠΑ, και της συμμαχίας όσων ελληνικών πόλεων ούτε «εμήδισαν» ούτε κράτησαν ίσες αποστάσεις, με την σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση; Με πρόσφατη την για πολλοστή φορά στρατιωτική και πολιτική αποτυχία της μεγάλης Αμερικής στον Μεσανατολικό χώρο, με τον οποίο την συνδέει η εμμονική σύνδεση του αμερικανικού τρόπου ζωής με τα ορυκτά καύσιμα, τέτοιοι ιστορικοί παραλληλισμοί θα ξυπνούσαν στους Αμερικανούς πολύ δυσάρεστες σκέψεις. Η αποτυχία της μεγάλης Ρωσίας στην Ουκρανία στέλνει στην μεγάλη Αμερική ένα πρόσθετο δυσάρεστο μήνυμα.
Η υμνολόγηση από τον Μάρκο Ρούμπιο της Δύσης, ή μάλλον αυτού που εκείνος εννοεί ως Δύση, αρχίζει από αυτή την απόκρυψη: Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ θέλει να αποκρύψει, ίσως και να απωθήσει, ότι δεν επικρατεί πάντοτε η ισχύς και ο ισχυρός. Και τις αποκρύψεις τις ακολουθούν οι παρανοήσεις.  Ο Ρούμπιο αναφέρει τον Πλούταρχο, χωρίς να κατανοεί ότι οι Βίοι Παράλληλοι του, οι πραγματείες για 23 ζεύγη εξεχόντων ανδρών, ενός Έλληνα και ενός Ρωμαίου, με έμφαση στο ἦθος, δηλαδή στους χαρακτήρες,  σηματοδοτούν την μεταβλητότητα και την ύπαρξη παντού όπου orbis terrarum (οικουμένη), της πολιτικής ικανότητας, των επιτευγμάτων και της αριστείας στην εποχή του Πλουτάρχου. Δηλαδή την μεταβίβαση της αξιοσύνης και της ισχύος στον χώρο και στον χρόνο, ιδέες ξένες προς τους όψιμους αυτοεγκλεισμούς σε εκείνα τα «επί μέρους», τα οποία, δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα αναδύθηκαν ως έθνη (nations) και εθνικισμοί (nationalisms).

Ο εθνικισμός, και ιδίως ο εθνικισμός του «μεγάλου έθνους», είναι η διέξοδος την οποία μας πρόσφερε ο Ρούμπιο, τώρα που ο κόσμος βρίσκεται σε σταυροδρόμι, τώρα που «η αυτοπεποίθηση της Δύσης κλονίζεται, οι αντίπαλοι και οι ανταγωνιστές μας γίνονται ολοένα και πιο διεκδικητικοί, συσσωρεύοντας πλούτο και ισχύ, για εκείνους όχι για εμάς». 

«Νιώθουμε αμηχανία επειδή τα επιτεύγματά μας μάς ξεχωρίζουν από τους άλλους. Η ευημερία μας έγινε κατά κάποιο τρόπο πηγή ενοχής. Δεν πιστεύουμε πλέον ότι αξίζουμε να είμαστε σπουδαίοι. Και η λέξη ”εθνικισμός” έγινε βρισιά. Γκρεμίσαμε τα μνημεία μας, καταδικάσαμε την ιστορία μας διδάξαμε, σε πολλά μέρη, στα παιδιά μας να ντρέπονται για τις χώρες που θα κληρονομήσουν. Και παράλληλα ανοίξαμε τα σύνορά μας, εξοβελίσαμε τη βιομηχανία μας στο εξωτερικό, αφήσαμε τις ένοπλες δυνάμεις μας να φθίνουν και να συρρικώνονται. Με την πάροδο του χρόνου απεμπολήσαμε και ένα μέρος της εθνικής κυριαρχίας μας, υποβιβάζοντας τις αποφάσεις μας σε παγκόσμιες γραφειοκρατίες, μακριά από εμάς, εκτός ελέγχου», είπε στην Πνύκα ο Μάρκο Ρούμπιο. 
Φυσικά, ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ δεν είναι πρόθυμος να σκεφτεί μήπως ήρθε ώρα στην οποία δεν υπάρχει πια η μετά το 1945 πολιτική «Δύση», the West, τουλάχιστον όπως την ξέραμε· και πρέπει πια ν' αρχίσουμε να συνηθίζουμε ότι υπάρχει Ευρώπη, υπάρχουν ΗΠΑ, υπάρχουν και άλλοι, π.χ. ο Καναδάς. Εντούτοις, υπάρχει πάντα η άλλη Δύση, η κοσμο-ιστορική και πολιτισμική, the Occident, από την Αθήνα και Ρώμη της κλασικής αρχαιότητας στην μεσαιωνική χριστιανική Ευρώπη, μετά στην Αναγέννηση, στον Διαφωτισμό, μέχρι και την σημερινή συνέχεια τους, την πολιτισμική και του πολιτικού πολιτισμού. Η πολιτισμική Δύση είναι και αυτή διαδικασία, μεταβάλλεται, εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου. Όμως, μήπως πρέπει πια να αναρωτηθούμε όλοι, και στις δύο όχθες του Ατλαντικού, σε ποιό βαθμό οι ΗΠΑ κατάφεραν να ενταχθούν ψυχή τε και σώματι σ΄ αυτή την κοσμο-ιστορική Δύση; Πώς γίνεται να έχουν ακόμη πέρα από τον Ατλαντικό, λόγου χάρη ελεύθερη οπλοφορία και ποινή του θανάτου; Είδαμε προχτές το ακραίο κωμικοτραγικό της δεύτερης. Μάθαμε ότι θα γίνουν και δημόσιες εκτελέσεις, φέρνοντας τις ΗΠΑ να έχουν πάλι παρόμοια θεάματα με το Ιράν, με την Σαουδική Αραβία και με το Αφγανιστάν. 
Ο Μάρκο Ρούμπιο μας άφησε με την υποψία ότι δεν θέλει να γνωρίζει επακριβώς μερικά πράγματα για τον Ελληνικό και Ρωμαϊκό πολιτισμό, δηλαδή για τις δυό από τις τρεις ρίζες της πολιτισμικής Δύσης. Η δημοκρατία στην αρχαιοελληνική πόλιν και στην res publica ήταν των πολιτών, η αρετή του πατριωτισμού ήταν μια υποχρέωση πολιτικής δράσης η οποία απέρρεε από ένα κράμα κοινού πλαισίου ζωής και «συνταγματικής υποχρέωσης»· ο εθνικισμός με την σημερινή έννοια τούς ήταν κάτι ακατανόητο. Και οι αυτοκρατορίες του Αλεξάνδρου, των Διαδόχων, και μετέπειτα ως translatio imperii η Ρωμαϊκή, ήταν το αντίθετο του εθνικισμού: Όλες χτίστηκαν, εντελώς σκόπιμα, ως πολυεθνικές πολιτικές ενότητες λαών, πολιτισμών και εθνοτήτων. Και ακόμη λιγότερα φαίνεται να γνωρίζει ο Αμερικανός για την Δύση ως διαδικασία, δηλαδή τί ήταν και τί είναι τώρα αυτή η Δύση. Επαίνεσε το έθνος και τον εθνικισμό με τον τρόπο που θα τους επαινούσε κάποιος στην εποχή των αστικών επαναστάσεων, στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου Αιώνα. 
Δίπλα στην Αθήνα και στην Ρώμη υπάρχει και η Ιερουσαλήμ, η τρίτη ρίζα της πολιτισμικής Δύσης. Γι΄αυτήν ο Μάρκο Ρούμπιο είπε ελάχιστα, σχεδόν τίποτε. Αλλά για τους χριστιανούς, ο εθνικισμός τί είναι; Για τους Ορθόδοξους, στο θρησκευτικό πεδίο είναι εθνοφυλετισμός (Μεγάλη Σύνοδος Οικουμενικού Πατριαρχείου 1872). Δηλαδή, ορθά κοφτά, αίρεση. Για τους Ρωμαιοκαθολικούς, ο Πάπας Λέων ΙΓ΄, στην αποστολική επιστολή του 1899 με τίτλο Testem Benevolentiae Nostrae, είχε καταδικάσει την δέσμη εθνικιστικών Αμερικανικών πολιτισμικών, πολιτικών και θεολογικών προτάσεων. Τις χαρακτήρισε ως «Αμερικανισμό».
Ο δε τωρινός Πάπας Λέων ΙΔ΄ δήλωσε ανοιχτά ότι «εθνικισμός και αποκλεισμός δεν χωρούν στον Χριστιανισμό». Χωρίς περιστροφές κατήγγειλε ότι εθνικισμός ίσον δίκαιο του ισχυρού. «Nationalism tramples the weakest» (βλ. εισαγωγή του στο βιβλίο του Peace Be with You!). Ο Πάπας απευθυνεται πάντα urbi et orbi, στην πόλη (της Ρώμης) και στην οικουμένη. Ποτέ ad gentes (στα έθνη).
Ο Παπικός σύμβουλος για θέματα τεχνητής νοημοσύνης, πατήρ Paolo Benanti, γράφοντας πρόσφατα στο έγκυρο Παρισινό θεολογικό περιοδικό Le Grand Continent, θυμήθηκε την αποστολική επιστολή του παλιού Λέοντα ΙΓ΄ και την «hérésie américaine»· στο ομότιτλο γραπτό του, με δηλητηριώδες χιούμορ αναρωτήθηκε μήπως πρέπει «να κάψουμε στην πυρά» τον Peter Thiel, τον δισεκατομμυριούχο της Silicon Valley, αυτοσχέδιο θεολόγο και ερευνητή του Αντίχριστου, εξ απορρήτων του Τραμπ και εκλογικό χρηματοδότη του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.
Αυτή είναι η σχέση του Μάρκο Ρούμπιο και της Αμερικής, της ξανά Μεγάλης, με την πολιτισμική Δύση, τώρα πια την μόνη από στερεό υλικό, και με τις τρεις ρίζες της, την Ιερουσαλήμ, την Αθήνα και την Ρώμη. Ίσως η σχέση φαίνεται και σ΄ αυτούς υπερβολικά ισχνή· ωστόσο, ίσως αρχίζουν να προστρέχουν για παρηγοριά στον μύθο περί «Τρίτης Ρώμης», της αυτοκρατορικής Μόσχας. «Τέταρτη» δεν θα υπάρξει ούτως ή άλλως· έτσι προφήτευσαν μέχρι και οι μοναχοί του Τσάρου.
Ποιά φαντάζεται ο Μάρκο Ρούμπιο, ορατά ήδη στην αρχαία Αθήνα, τα «θεμελιώδη γνωρίσματα που θα χαρακτήριζαν αργότερα τη Δύση»;
«Έντονη ατομικότητα, αδιάκοπη-απεριόριστη φιλοδοξία, εξερεύνηση, εφεύρεση, επιθυμία για ανακάλυψη-περιπέτεια, διακινδύνευση και δόξα [...] Και ανυπομονησία για να υπερκεράσουμε την ιδέα του αδύνατου. Αντίσταση σε κάθε όριο και περιορισμό [...]
[...] Παρά τα υψηλά τους ιδανικά οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν αφελείς. Κατανοούσαν ότι τα έθνη έχουν συμφέροντα. Κατανοούσαν ότι η πολιτική απαιτεί σύνεση και διπλωματία. Αλλά ήξεραν πολύ καλά επίσης να χρησιμοποιούν την ισχύ, να απειλούν με την άνεση της ισχύος, όταν η σύνεση και η διπλωματία αποτύγχαναν [...] Αυτή είναι η κλασική πολιτική, η πολιτική τέχνη της διακυβέρνησης, την οποία η κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει να ανακτήσει όχι μόνο για τη χώρα μας, τις ΗΠΑ, αλλά και για ολόκληρο τον πολιτισμό μας. Πιστεύουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από την μακροχρόνια νάρκη και να αναζωπυρώσει τη φωτιά που άναψε εδώ πριν από χιλιάδες χρόνια»
Ο Μάρκο Ρούμπιο, άν και μίλησε ως πολιτικός στην Αθήνα, στην Πνύκα, δεν θεώρησε σκόπιμο να αναφερθεί στο βασικό κείμενο - πολιτική παρακαταθήκη της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, πριν αυτή παρακμάσει και (αυτο)καταστραφεί. Στον Επιτάφιο του Περικλέους. Ίσως διότι άν το έκανε, θα έπρεπε να προβληματιστεί, πρώτα-πρώτα, για τις διαφορές μεταξύ πολιτευμάτων, αλλά και μεταξύ χαρακτήρων των πολιτικών ανδρών και γυναικών και μεταξύ τρόπων ζωής του πολίτη. Και στη συνέχεια για την εξέλιξη των δημοκρατιών λες και είναι ζωντανά όντα, για την ακμή και την παρακμή τους. Αυτό είναι δυσάρεστο για σημερινούς Αμερικανούς.
Και δεν θα τον έβαζε σε σκέψεις μόνον το «φιλοκαλοῦμέν τε μετ’ εὐτελείας καὶ φιλοσοφοῦμεν ἄνευ μαλακίας» (σε ελεύθερη μετάφραση, αγαπάμε το ωραίο, χωρίς όμως να ξεφεύγουμε από την απλότητα και χωρίς να καταλήγουμε στη σπάταλη πολυτέλεια), το οποίο ίσως θα ήταν μια ακόμη αφορμή για να αναρωτηθεί για τον αμερικανικό τρόπο ζωής, τον άκρως καταναλωτικό και ενεργοβόρο. Θα του προξενούσε ανησυχία κυρίως η διαφορά της Αθηναϊκής Δημοκρατίας από την βασισμένη στην κρατική δουλοπαροικία των Ειλώτων στρατιωτική δημοκρατία των «εθνοτικά» Δωριέων της Σπάρτης.
Ο Αμερικανός θα άκουγε τον Περικλή, δια γραφίδας Θουκυδίδη, να υπερηφανεύεται, επειδή η Αθήνα είναι ανοιχτή σε όλο τον κόσμο, και σε αντίθεση με τους Λακεδαιμόνιους, «ποτέ δεν αποκλείει κανέναν ούτε διώχνει τους ξένους [...] και αυτὸ γιατὶ έχουμε εμπιστοσύνη όχι τόσο στις πολεμικὲς προετοιμασίες και στα στρατηγήματα, όσο στην έμφυτη γενναιότητα μας στην πράξη». Στο ζήτημα δε της αγωγής, «ενώ εκείνοι υποβάλλονται απὸ νεαρή ηλικία σε συνεχή και επίπονη εξάσκηση [...] εμείς ζούμε με όλες τις ανέσεις καὶ όμως είμαστε εξ ίσου πρόθυμοι να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους, τους οποίους αντιμετωπίζουν και αυτοί. Και να η απόδειξη: Ενώ οι Λακεδαιμόνιοι εκστρατεύουν κατὰ της χώρας μας μὲ όλους τους συμμάχους και ποτέ μόνοι, εμείς πολεμάμε εντελώς μόνοι, και τις πιό πολλές φορὲς νικάμε τους αντιπάλους μας».
Στον κόσμο της αέναης μεταβολής, όταν πράγματα όπως αυτά χαθούν ή φθαρούν, ακόμη και οι δημοκρατίες παρακμάζουν και πεθαίνουν. Και πολιτικοί γίνονται μέχρι και εγκληματίες πολέμου ενώ ορκίζονται πίστη στην πόλιν, στο έθνος, στο λαό, στην δημοκρατία. Έτσι, την υπερηφάνεια και την σύνεση μπορεί να τις διαδεχθεί η ύβρις και ο τυχοδιωκτισμός· μετά τον Περικλή μπορεί να πάρει τα ηνία ένας Κλέων και ένας Αλκιβιάδης, μπορεί να σφαχτούν οι Μήλιοι από τους δημοκράτες Αθηναίους, να τολμήσουν με αποφάσεις κάτω από τύποις δημοκρατικό αλλά κενό περιεχομένου περικάλυμμα, την ιμπεριαλιστική περιπέτεια στη Σικελία· και στο τέλος, ο Λακεδαιμόνιος Λύσανδρος να επιβάλει στην νικημένη Αθήνα τους Τριάκοντα Τυράννους του.
Μπορεί να οδηγεί και εκεί «η διακινδύνευση και δόξα», η «ανυπομονησία για να υπερκεράσουμε την ιδέα του αδύνατου» και η «αντίσταση σε κάθε όριο και περιορισμό», που τόσο θαυμάζει ο Μάρκο Ρούμπιο.
Και για τους Λακεδαιμόνιους, η «άνεση της ισχύος» την οποία (χάρις και στην ύβρι των αντιπάλων τους) απέκτησαν έκτοτε, και την οποία θαυμάζει ακόμη περισσότερο ο Μάρκο Ρούμπιο, τα πράγματα δεν πήγαν πολύ καλύτερα. Πάντως, καθόλου ένδοξα. Η χρηματοδότηση τους από την Περσική Αυτοκρατορία, χωρίς στην οποία είναι πολύ αμφίβολο άν θα νικούσαν στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, έκανε πραγματικότητα τον φημολογούμενο χρησμό της Πυθίας στον παλαιό νομοθέτη Λυκούργο «Ἃ φιλοχρηματία Σπάρταν ὀλεῖ, ἄλλο δὲ οὐδέν», δηλ. η φιλοχρηματία θα αλώσει την Σπάρτη και τίποτε άλλο. Στο τέλος, ο ίδιος ο (στρατιωτικός-τελετουργικός) βασιλιάς της Σπάρτης Αγησίλαος Β' δήλωσε ειρωνικά ότι «τον έδιωξαν από την Ασία δέκα χιλιάδες “τοξότες” του Μεγάλου Βασιλιά», εννοώντας τα Περσικά χρυσά νομίσματα (Δαρεικούς), τα οποία απεικόνιζαν έναν τοξότη.
Αυτά με την «συναλλακτικού» τύπου πολιτική και στρατιωτική δράση, από τους Εφόρους της Σπάρτης μέχρι τον Ντόναλντ Τραμπ. Και αυτά για τις συναλλαγές του τελευταίου με τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής, αλλά και με το πρόσωπο του θαυμασμού του που φέρει το όνομα Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο σύγχρονος «Λακεδαιμόνιος» Μάρκο Ρούμπιο ξέρει πώς συνδυάζονται αρμονικά η υπέρτατη πίστη στο «έθνος» και η φιλοχρηματία· και ξέρει ότι αυτή είναι η προσωπική του ευκαιρία εν όψει της μετά τον Τραμπ εποχής. Και ελπίζει ότι ο Ελληνικός λαός «είναι απαραίτητος φίλος για τις ΗΠΑ, σε όλους τους τομείς, ενέργεια, μετανάστευση, όπου η Ελλάδα υπήρξε υπόδειγμα συμμάχου όσον αφορά τη συνεργασία με τον στρατό μας». Προπαντός στην «ενέργεια», δηλαδή, έχοντας υπόψη το νόημα της λέξης «ενέργεια» στα αμερικανικά Αγγλικά: «Ενέργεια» ίσον ορυκτά καύσιμα.
Γιώργος Β. Ριτζούλης
Επίλογος  
------------
Τούτων ειπωθέντων στην Πνύκα, τί να κάνουμε; Ιδού οι ιδέες της Anne Applbaum, Αμερικανίδας γέννημα-θρέμμα αλλά Πολωνής Ευρωπαίας όσο λίγοι γέννημα-θρέμμα Ευρωπαίοι, όπως τις ακούσαμε στο Φεστιβάλ της Βιέννης 2026: H Anne Applbaum τα λέει και σε εμάς τους Έλληνες, όπως τα λέει και σε όλους τους λοιπούς Ευρωπαίυς
Οι Ρώσοι θέλουν μια Ευρώπη ανίκανη να αμυνθεί στρατιωτικά. Οι Αμερικανοί θέλουν μια Ευρώπη που εξαρτάται πλήρως από Αμερικανική τεχνολογία και επομένως είναι ευάλωτη στον Αμερικανικό πολιτικό έλεγχο.
Αντιμέτωποι με αυτές τις προκλήσεις, οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν απλώς να υποταχθούν. Εμείς (και εδώ μιλώ ως Πολωνή πολίτισσα) μπορούμε να επιτρέψουμε στους Αμερικανούς διαπραγματευτές να παρατείνουν τον πόλεμο στην Ουκρανία και να σχεδιάζουν επιχειρηματικές συμφωνίες με τη Ρωσία, αντί να εργαζόμαστε για μια ειρήνη που θα εξυπηρετούσε την Ευρώπη. Μπορούμε να μείνουμε άπραγοι, ενώ Αμερικανοί και Ρώσοι ενισχύουν σε ευρωπαϊκές χώρες αντιευρωπαϊκά κινήματα και αντιευρωπαίους πολιτικούς. Μπορούμε να υποκύψουμε σε πειρασμούς και δωροδοκίες. Μπορούμε να επιτρέψουμε στην Ευρώπη να γίνει, για άλλη μια φορά, μια ήπειρος εμπόλεμων μεταξύ τους εθνών, τα οποία θα χειραγωγούνται εύκολα από ξένες δυνάμεις: Από τη Ρωσία, την Αμερική και φυσικά και την Κίνα.
Μπορούμε να επιτρέψουμε να συμβεί αυτό ξανά. Μπορούμε να αφήσουμε τις εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης στη Σίλικον Βάλεϊ και στη Σαγκάη να αποφασίζουν αυτές τι θα μπορούμε να διαβάζουμε και να βλέπουμε εμείς οι Ευρωπαίοι, με τη βοήθεια των αδιαφανών και χειριστικών αλγορίθμων που χρησιμοποιούν, τους οποίους μόνο αυτοί ελέγχουν.
Ή μπορούμε να επιλέξουμε μια διαφορετική πορεία.
Μπορούμε να αντισταθούμε. Όχι με λόγια, αλλά με πράξεις. Μπορούμε να ξεκινήσουμε συνεργασίες για την ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών, οι οποίες θα εξυπηρετούν όχι μόνο την Ευρώπη, αλλά ολόκληρο τον δημοκρατικό κόσμο. Αντί να λαμβάνουμε τις πληροφορίες μας από πλατφόρμες σχεδιασμένες για να μας πολώνουν μεταξύ μας και για να μας εκμεταλλεύονται, μπορούμε να δημιουργήσουμε και να χρηματοδοτήσουμε νέες δικές μας εταιρείες. Μπορούμε να αλλάξουμε τους κανόνες του παιχνιδιού.
Μπορούμε να αντικαταστήσουμε την αδιαφάνεια με την διαφάνεια. Οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να κατέχουν τα δεδομένα τους και να αποφασίζουν αυτοί τι θα γίνεται με αυτά. Θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα και τους αλγόριθμους, αυτούς που καθορίζουν τι βλέπουν. Οι δημοκρατικοί νομοθέτες μπορούν να δημιουργήσουν κατάλληλους τεχνικούς και νομικούς μηχανισμούς για να δίνουν στους ανθρώπους περισσότερο έλεγχο και περισσότερες επιλογές, και να αντιμετωπίζουν τις εταιρείες ως υπόλογες, εάν οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούν διευκολύνουν την τρομοκρατία, τον ρατσισμό ή την παιδική πορνογραφία. Φορείς της επιστήμης στην υπηρεσία και υπό τον έλεγχο των πολιτών, θα μπορούσαν να συνεργαστούν με τις πλατφόρμες για να κατανοήσουν καλύτερα τον αντίκτυπό τους, όπως έχουν κάνει στο παρελθόν, λόγου χάρη όταν συνεργάστηκαν με εταιρείες τροφίμων για την βελτίωση της υγιεινής ή με εταιρείες πετρελαίου για πρόληψη περιβαλλοντικών ζημιών.
Ωστόσο, πάνω απ' όλα, ωστόσο, πρέπει να βασιστούμε στα επιτεύγματά μας. Η Ευρώπη παραμένει όαση ασφάλειας, σταθερότητας και κράτους δικαίου. Έχουμε ανεξάρτητα δικαστήρια, τα οποία είναι κάτι περισσότερο από απλά φερέφωνα όσων βρίσκονται στην εκτελεστική εξουσία. Κρατάμε τον λόγο μας. Τιμούμε τις συνθήκες. Η ήπειρός μας σέβεται και εκτιμά την επιστήμη, ασχολείται με την ιστορία, εκτιμά τον πολιτισμό και μαθαίνει από την ιστορία. Πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτά, για να γίνουμε πόλος έλξης για επενδύσεις, καινοτομία και ανθρώπους με καινοτόμες ιδέες. Ακριβώς η προβλεψιμότητά μας είναι αυτό που μας δίνει ένα πλεονέκτημα σε έναν κόσμο απρόβλεπτων δυνάμεων.
Για να αξιοποιήσουμε τα πολυάριθμα πλεονεκτήματά μας, πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε ορισμένες από τις πολιτικές και τις προτεραιότητές μας. Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στις αναδυόμενες ευρωπαϊκές εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας, σε ορισμένες περιπτώσεις εμπνευσμένες από τις απίστευτες τεχνολογικές εξελίξεις των Ουκρανών και μερικές φορές σε άμεση συνεργασία μαζί τους. Πρέπει να επενδύσουμε σε ευρωπαϊκές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και σε ευρωπαϊκή τεχνητή νοημοσύνη που θα ενσωματώνουν τις ευρωπαϊκές αξίες. Τα δεδομένα μας πρέπει να αποθηκεύονται σε αυτή την πλευρά του Ατλαντικού. Χρειαζόμαστε μια Ένωση Κεφαλαιαγορών για να ξεκλειδώσουμε το πλήρες οικονομικό δυναμικό της Ευρώπης. Πρέπει να σκεφτόμαστε σαν να είμαστε η πιο ισχυρή οικονομική ζώνη στον κόσμο - που πράγματι είμαστε - και να ενεργούμε ανάλογα.
Πρέπει να κάνουμε όλα αυτά για να διαφυλάξουμε την κυριαρχία μας, διασφαλίζοντας ότι οι αποφάσεις που επηρεάζουν την Ευρώπη λαμβάνονται στην Ευρώπη. Στο παρελθόν, η κυριαρχία μετριόταν με στρατούς, σύνορα και βιομηχανική ισχύ. Σήμερα, μετριέται με δίκτυα, πλατφόρμες και μηχανική εμπειρογνωμοσύνη. Εάν  αλλού η υποδομή για δημοκρατικό διάλογο ελέγχεται, διαχειρίζεται και υπόκειται σε ιδιωτικά συμφέροντα, τότε η ανεξαρτησία της δημοσιότητας και της ενημέρωσης χάνει κάθε νόημα. Ένα έθνος μπορεί να έχει εκλογές, κοινοβούλιο και Σύνταγμα, ωστόσο να διατρέχει κίνδυνο η δημόσια σφαίρα του να διαμορφώνεται από συστήματα τα οποία το έθνος αυτό ούτε κατανοεί ούτε ελέγχει.