Η βιωνόμενη πραγματικότητα στην Ελλάδα τόσο στην πολιτική όσο και στην κοινωνική λειτουργία διαπερνάται σε υψηλό βαθμό από την οπτική της διαφθοράς, η οποία πλέον αποτελεί δομικό στοιχείο στους διάφορους τομείς δραστηριοποίησης. Γίνεται δε ορατή ως κατάχρηση εξουσίας ή εκμετάλλευση κοινωνικού ρόλου και ισχύος με στόχο την αποκόμιση προσωπικού οφέλους.
Βέβαια αυτές οι συνθήκες έχουν πολύ αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στους πολίτες ως άτομα, που δεν διαχειρίζονται εξουσία ή δεν εκμεταλλεύονται τον κοινωνικό τους ρόλο για την αποκόμιση προσωπικού οφέλους, αλλά και στην κοινωνία ως συλλογική οντότητα, διότι αποδυναμώνεται η συνοχή, ενώ δεν πληρούνται και οι προϋποθέσεις για την παραγωγή συνεκτικών αξιών στο πλαίσιο της συμβίωσης των πολιτών στις τοπικές κοινωνίες.
Η εμπειρική αποτύπωση της βιωνόμενης πραγματικότητας είναι αποκαλυπτική. Στην πολιτική λειτουργία σύμφωνα με το Δικαστικό Συμβούλιο, που παραπέμπει τον πρώην υφυπουργό Χρήστο Τριαντόπουλο στο εδώλιο του Ειδικού Δικαστηρίου, το κυβερνητικό κλιμάκιο πήγε στη Λάρισα για τον συντονισμό των δράσεων των συναρμόδιων φορέων στον τόπο του τραγικών διαστάσεων πολύνεκρου δυστυχήματος στα Τέμπη με οδηγίες του πρωθυπουργού.
Σύμφωνα δε με το βούλευμα «έγινε απομάκρυνση περίπου 300 κυβικών χώματος, με ό,τι υλικά περιλάμβανε αυτό και η επίστρωση του δρόμου στον τόπο του ατυχήματος με χαλίκια …, γεγονός που συνετέλεσε στην απώλεια σημαντικών αποδεικτικών στοιχείων». Ουσιαστικά εκφράζεται η ίδια τοποθέτηση με τους συγγενείς των 52 θυμάτων, οι οποίοι μιλούν για μπάζωμα με στόχο την μη ανάληψη ευθυνών. Η διαφθορά γίνεται ορατή στον ύψιστο βαθμό.
Ανάλογα φαινόμενα στο χώρο της πολιτικής λειτουργίας καταγράφονται σε πολλούς τομείς. Αρκεί να ληφθούν υπόψη το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και γενικότερα η πελατειακή οπτική, που διαπερνά την λειτουργία του κράτους και ταυτοχρόνως συμβάλλει στην διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και στην αποδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής, διότι χάνεται η όποια εμπιστοσύνη έχει μείνει ακόμη σε αξίες με ηθικό φορτίο, το οποίο αναδεικνύει το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.
Με τα σημερινά δεδομένα βέβαια αυτό είναι «όνειρο απατηλό». Η διαχείριση των αποβλήτων στην Ελλάδα δείχνει με τον καλύτερο τρόπο τον βαθμό και το εύρος της διαφθοράς στο πολιτικό πεδίο, στο πλαίσιο της οποίας δεν λαμβάνεται υπόψη ούτε γίνεται σεβαστή η ανθρώπινη υγεία, ενώ παράλληλα υποβαθμίζεται η αξιοπιστία της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτό επιβεβαιώνεται από την παραπομπή της Ελλάδας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την διαχείριση των αποβλήτων, διότι εξακολουθεί να μην εφαρμόζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την υγειονομική ταφή και διαχείριση των αποβλήτων. Δεν τηρούν τους κανόνες οι 66 από τους 81 χώρους υγειονομικής ταφής, δηλαδή το 81% δεν συμμορφώνεται με την τήρηση τους.
Επίσης ενώ οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανακύκλωση είναι να επιτευχθούν κατά 60% μέχρι το 2030 και 65% έως το 2035, η Ελλάδα ανακυκλώνει μόλις το 18,5% των αστικών αποβλήτων. Είναι δε πολύ ανησυχητικό, ότι η κοινωνία δεν συνειδητοποιεί τους κινδύνους για την υγεία ούτε αντιδρά, διότι δεν είναι ενημερωμένοι οι πολίτες.
Η διαφθορά βέβαια δεν γίνεται ορατή μόνο στην πολιτική λειτουργία αλλά και στην κοινωνική. Ανάλογα με τον ρόλο, που διεκπεραιώνουν οι πολίτες στους διάφορους τομείς δραστηριοποίησης, τους αξιοποιούν για την αποκόμιση προσωπικού οφέλους.
Πολύ αποκαλυπτικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη απόφαση της Περιφέρειας της Κεντρικής Μακεδονίας για την οριστική διακοπή της λειτουργίας δυο ιδιωτικών κλινικών. Σε μια από αυτές μάλιστα λειτουργούσε παράνομα ογκολογικό τμήμα, στο οποίο διενεργούσαν χημειοθεραπείες χωρίς την απαιτούμενη άδεια. Επίσης η αντιμετώπιση των ασθενών ήταν απάνθρωπη σύμφωνα με καταγγελίες.
Ιδιαιτέρως στο χώρο της υγείας η διαφθορά ευδοκιμεί σε πολύ υψηλό βαθμό. Αρκεί να αναφερθεί «το φακελάκι», που δίνει ο ασθενής στον θεράποντα γιατρό του σε περιπτώσεις εγχειρήσεων. Ακόμη και η ανθρώπινη ζωή εργαλειοποιείται στο πλαίσιο της οπτικής του μονοδιάστατου υλικού ευδαιμονισμού, που διαπερνά τις σύγχρονες κοινωνίες.
Βέβαια η διαφθορά δεν περιορίζεται μόνο στον τομέα της υγείας, αλλά γίνεται ορατή και σε άλλους τομείς κοινωνικής δραστηριοποίησης. Ακόμη και στο πλαίσιο της εργασιακής απασχόλησης με την συνδρομή και του πολιτικού συστήματος τα κριτήρια επιλογής των εργαζομένων δεν στηρίζονται στην επάρκεια της ειδίκευσης και στις ικανότητες του αναζητούντος εργασία αλλά στην ανταπόκριση του σε πολιτικές ή οικονομικές προσδοκίες του παρέχοντος την θέση εργασίας.
Αυτές οι συνθήκες όμως έχουν πολύ αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στους πολίτες αλλά και στην κοινωνία συνολικά, όπως είναι η παραγωγή κοινωνικών ανισοτήτων και η μη λειτουργική αξιοποίηση των πολιτών στον εργασιακό τομέα με παρενέργειες στην οικονομική ανάπτυξη και ευημερία.
Παράλληλα δρομολογούν συρρίκνωση της κοινωνικής συνοχής και ανάπτυξη φαινομένων αποσταθεροποίησης της συμβίωσης των πολιτών στις τοπικές κοινωνίες, διότι οι βιωνόμενες συνθήκες δεν συμβάλλουν στην οικοδόμηση συνεκτικών αξιών. Δεν είναι τυχαία η ανάπτυξη βίας στις κοινωνικές σχέσεις (όπως ενδοοικογενειακή βία και βία ανηλίκων), ενώ παράλληλα αναζητείται η ευημερία με εργαλείο δραστηριότητες, οι οποίες δεν συμπορεύονται με μια κοινωνία, που διαπερνάται από οπτική δικαιοσύνης και ίσων ευκαιριών για τους πολίτες.
Ιδιαιτέρως στην πολιτική λειτουργία η διαφθορά οδηγεί τους πολίτες στην αποστασιοποίηση από τα κόμματα και την δημοκρατική οπτική πολιτικής διαχείρισης της δυναμικής της εξέλιξης. Και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο για την πορεία των κοινωνιών προς το μέλλον, διότι δεν θα διαπερνάται από συνοχή, ενώ οι πολιτικές αποφάσεις δεν θα ελέγχονται από την κοινωνική πλειοψηφία, η οποία ήδη δεν εκφράζεται στο Κοινοβούλιο και στο επίπεδο λήψης δεσμευτικών αποφάσεων για το μέλλον (στις τελευταίες εθνικές εκλογές συμμετείχε μόνο το 40% περίπου).