Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ απένειμε το φετινό Βραβείο Ειρήνης στη Νοτιοαφρικανή νομικό Ναβανέθεμ «Νάβι» Πιλάι, 85 ετών, «για τις προσπάθειές της να προωθήσει την ειρήνη και το διεθνές δίκαιο».
Η Πιλάι υπήρξε δικαστής στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα, Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (2008–2014) και δικαστής στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Σήμερα συμμετέχει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στην υπόθεση γενοκτονίας κατά της Μιανμάρ.
Ο πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής για το Νόμπελ Γιόργκεν Βάτνε Φρίντνες, επεσήμανε ότι όταν η ισχύς προηγείται του δικαίου υπονομεύονται η σταθερότητα, η εμπιστοσύνη και η ειρηνική συνύπαρξη.
Η ισραηλινή αντίδραση ήταν άμεση. Ο επίσημος λογαριασμός του υπουργείου Εξωτερικών στο X έκανε λόγο για «ψέματα, μίσος και blood libels» και κατέληξε ότι ο Γκαίμπελς «σίγουρα χειροκροτεί από την κόλαση». Αφορμή είναι η έκθεση της ανεξάρτητης εξεταστικής επιτροπής του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, με πρόεδρο την Πιλάι, που έκρινε ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα.
Όμως ο νομικός χαρακτηρισμός των πράξεων παραένει αντικείμενο δικαστικών διαδικασιών και δεν κρίνεται από ανακοινώσεις. Μια σύγκριση με τον Γκαίμπελς δεν προσθέτει επιχείρημα, μόνο ένταση, και μετατοπίζει τη συζήτηση από την ουσία στο πρόσωπο.
Η Πιλάι έμαθε την είδηση στη Νυρεμβέργη στο Nuremberg Forum, μια συνάντηση για το διεθνές δίκαιο στην πόλη όπου δικάστηκαν οι αρχηγοί του ναζιστικού καθεστώτος. Στις επευφημίες που ακολούθησαν είπε αρχικά «είναι αλήθεια;». Πρόσθεσε δε ότι αν χειροκροτήσουν λίγο ακόμη, ίσως μοιραστεί το βραβείο με τον Τραμπ. Η αναφορά αφορά τη νικήτρια του 2025, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, που είχε παραδώσει το μετάλλιό της στον Αμερικανό πρόεδρο.
Τέλος, μια ιστορική παρατήρηση. Η διαθήκη του Άλφρεντ Νομπέλ (1895) αναθέτει την απονομή του Βραβείου Ειρήνης σε επιτροπή που ορίζει το νορβηγικό Κοινοβούλιο, χωρίς να εξηγεί τον λόγο. Όλα τα άλλα βραβεία Νομπέλ ανατέθηκαν σε σουηδικά ιδρύματα. Η εξήγηση συνδέεται με την τότε Ένωση Σουηδίας και Νορβηγίας (1814–1905), στην οποία ανήκαν και οι δύο χώρες όταν γράφτηκε η διαθήκη. Η Ένωση διαλύθηκε το 1905 με νορβηγική πρωτοβουλία και η κρίση παραλίγο να οδηγήσει σε πόλεμο. Η σύγκρουση αποφεύχθηκε τελικά με διαπραγματεύσεις στην Κάρλσταντ. Ο θεσμός έμεινε στη Νορβηγία, και η επιλογή της Πιλάι δείχνει ότι η Επιτροπή παραμένει διατεθειμένη να αναλαμβάνει κόστος για ό,τι θεωρεί προϋπόθεση ειρήνης: το δίκαιο πάνω από την ισχύ.