Έρωτας ο «λυσιμελής»

Ηλίας Γιαννακόπουλος 14 Φεβ 2026

1."Έρως δύσερως"(ο Έρωτας που φέρνει δυστυχία, λόγια έκφραση).

           2.«νοσεί γαρ έρως»(Ευριπίδης, ο έρωτας είναι νόσος).

  

             Εορτή του Αγίου Βαλεντίνου η 14η Φεβρουαρίου ή άλλως πως εορτή των Ερωτευμένων. Το Facebook και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμυρίζουν  από ευχές αλλά κι από ύμνους δοξαστικούς προς τον Θεό Έρωτα. Αναλύσεις επί αναλύσεων για τη δύναμη του αρχέγονου αυτού συναισθήματος του ανθρώπου και για τη ζωοποιό του δύναμη.

            Πολλοί είναι αυτοί που ομνύουν στο όνομά του αφού η παρουσία του δημιουργεί το απόλυτο κλίμα για τη βίωση των πιο έντονων και θετικών συναισθημάτων από τους ανθρώπους. Κάποιοι μελετητές της ανθρώπινης ευτυχίας θεωρούν πως ο φτερωτός θεός είναι ο προπομπός της. Κι αυτό γιατί ο ερωτευμένος βιώνει μία άφατη ψυχική ευφορία και μία μοναδική και ανεπανάληπτη σε ένταση εσωτερική-ψυχική πληρότητα.

            Δεν λείπουν,  βέβαια, και οι αξιολογήσεις του τύπου πως ο Έρωτας έχει μία θεϊκή υπόσταση και λειτουργεί ως το εσωτερικό μας δαιμόνιο που ασυνείδητα κανοναρχεί κάθε σκέψη και συμπεριφορά μας.

             Χωρίς να θέλουμε να απομυθοποιήσουμε τον Έρωτα θα προσπαθήσουμε να δούμε και την αθέατη, την αρνητική του πλευρά.

            Σε αυτήν την αξιολόγηση της θετικής συνεισφοράς του Έρωτα αντιτίθενται κάποιοι που επισημαίνουν και την αρνητική του πλευρά.  Ίσως θεωρηθεί παράταιρο τη μέρα της γιορτής του Έρωτα να επισημαίνονται τα αρνητικά και οι κίνδυνοι που επωάζει το ερωτικό πάθος  που σύμφωνα και με τον Ησίοδο συνέβαλε τα "μάλα" στη δημιουργία του σύμπαντος,  ως κοσμοποιός δύναμη.
         Αν και οι ειδικοί αδυνατούν να κατατάξουν τον Έρωτα σε κάποιο ξεχωριστό πεδίο (ψυχολογικό, πνευματικό, βιολογικό-σωματικό-υλικό...), εντούτοις οι πληγές που επιφέρουν τα βέλη του είναι εμφανή και πανθομολογούμενα.

          Ο Ησίοδος, όπως επισημαίνει και στη "Θεογονία" του, εντοπίζει την παράλυση που επιφέρει στα ανθρώπινα μέλη του "παθόντα" ερωτευμένου. Γι αυτό  τον χαρακτηρίζει και ως "λυσιμελή"(παραλύει σωματικά τον ερωτευμένο).

       "'Ηδ' Έρος, ος κάλλιστος εν αθανάτοισιν θεοίσιν, λυσιμελής πάντων δε θεών, πάντων τε ανθρώπων δάμναται εν στήθεσσιν νόον και επίφρονα βουλήν"   

         Ωστόσο έντονα είναι τα βλαπτικά σημάδια του Έρωτα και στον πνευματικό τομέα, αφού και σύμφωνα πάντα με τον Ησίοδο, αδρανοποιεί τους μηχανισμούς λειτουργίας του νου και δαμάζει την "λογική βούληση = θέληση" του ερωτευμένου.

            Αυτή η αιχμαλωσία του νου και της θέλησης είναι κοινά αποδεκτή και αισθητή από όλους, ακόμη κι αν δεν θέλουν να το αποδεχτούν οι ερωτευμένοι κατά το χρόνο που είναι αιχμάλωτοι του Έρωτα.

       "...δάμναται επίφρονα βουλήν" (επίφρων < επί + φρην = ο σκεπτόμενος, ο συνετός, ο προσεκτικός, ο σοφός...).

            Δεν είναι τυχαία, επίσης, και η λόγια έκφραση "Έρως δύσερως" που επισημαίνει τη δυστυχία ως επακολούθημα του Έρωτα. Η αναφορά σε ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα θα ήταν μία ενδιαφέρουσα περίπτωση, αλλά θα απαιτούσε χρόνο και χώρο που δεν υπάρχουν στην πρόθεση του παρόντος άρθρου.
         Ωστόσο η αναφορά στον Έρωτα του Μενέλαου με την ωραία Ελένη και ό,τι αυτός προκάλεσε (Τρωικός Πόλεμος) είναι αρκετή για να επικυρώσει τη λόγια έκφραση.
          Θα συνιστούσε, όμως, ασυγχώρητη παράλειψη η μη αναφορά και στα δύο αποσπάσματα (Πρόδικος και Θουκυδίδης) για τις ολέθριες συνέπειες του Έρωτα, όταν αυτός (όχι μόνον ετυμολογικά) ταυτιστεί με την υπερβολή στην εκδήλωσή του και λάβει τη μορφή "μανίας", όπως επισημαίνει και ο Πρόδικος στο παρακάτω απόσπασμα:

         "...Έρωτα δε διπλασιασθέντα μανίαν γίγνεσθαι".
           Μια πρώτη αμηχανία ένιωσα με τη λέξη Έρωτας στα 18μου χρόνια (και δεν εννοώ τη συναισθηματική τρικυμία ενός 18χρονου ερωτευμένου...αυτό θα συμβεί αργότερα σε μία πιο ώριμη ηλικία...), αλλά ως υποψήφιος στις εξετάσεις για τα ΑΕΙ  (Αύγουστος 1971).
         Και για να γίνω πιο σαφής στις εισαγωγικές εξετάσεις και στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών μάς δόθηκε κείμενο του Θουκυδίδη σχετικό με την   προετοιμασία των Αθηναίων για την Σικελική εκστρατεία (415-413 π. χ ).

          Στα επιχειρήματα του Νικία στην εκκλησία του Δήμου για την αποφυγή-αποτροπή αυτής της εκστρατείας ο δήμος-λαός αντέδρασε περίεργα. Αντί να φοβηθεί για τους κινδύνους που ενείχε η Σικελική εκστρατεία έπραξε το αντίθετο. Κυριεύτηκε από  μεγαλύτερη-σφοδρότερη επιθυμία για την πραγματοποίηση της εκστρατείας.