Όπως διαφαίνεται σήμεραπια, διαβιούμε μια περίοδο όπου οι κυβερνήσεις μας θα πρέπει να εφαρμόζουν τις ενδεδειγμένες ‘’ορθές πολιτικές πρακτικές’’ έχοντας πάντα σαν γνώμονα τα εθνικά και συγχρόνως τα λαϊκά μας συμφέροντα, και βέβαια μέσα στα πλαίσια της λεγόμενης ‘’Realpolitik’’!
Η Αμερικανική εμπλοκή
Οι ιστορικοί της μεταπολεμικής περιόδου έχουν αποφανθεί ότι πράγματι, ήδη από την δεκαετία του ΄50 η πατρωνία από τον εξωτερικό παράγοντα στην Ελλάδα πέρασε από τους Βρετανούς που ήταν ως και κατά τη διάρκεια του Ελληνικού εμφυλίου πολέμου με επικεφαλής τον στρατηγό Σκόμπι, στους Αμερικανούς με τον ειδικό στρατιωτικό απεσταλμένο, τον στρατηγό Τζέιμς Βαν Φλιτ. Ο Αμερικανος στρατηγός έφτασε στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 1948 με πρώτο του μέλημα να βοηθήσει στην νίκη επί των δυνάμεων του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας ( Δ.Σ.Ε.), δηλαδή των Ελλήνων ανταρτών. Ήδη είχε αρχίσει η περίοδος του ψυχρού πολέμου και κατά τους σχεδιασμούς των Αμερικανών, ο Ελλαδικός γεωγραφικός χώρος θα έπρεπε να παραμείνει στην επιρροή των Δυτικών, μιας και τα υπόλοιπα Βαλκάνια, Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, είχαν ήδη περάσει στην επιρροή των Σοβιετικών. Πράγματι, η συμβολή του Αμερικανικού παράγοντα ήταν καθοριστική. Ο Δ.Σ.Ε. ηττήθηκε και η τελευταία πράξη του εμφυλίου πολέμου γράφτηκε τον Αύγουστο του 1949 όταν Αμερικανικά αεροσκάφη για πρώτη φορά παγκοσμίως σε συνθήκες πραγματικού πολέμου βομβάρδισαν με βόμβες ‘’Ναπάλμ’’ τις θέσεις ων Ελλήνων ανταρτών στα βουνά Γράμμος και Βίτσι καίγοντας και καταστρέφοντας και τις τελευταίες γραμμές αντίστασης του Δ.Σ.Ε. Οι εναπομείναντες αντάρτικες δυνάμεις όπως και πλήθος κατοίκων των περιοχών αυτών των νομών Καστοριάς και Φλώρινας, πέρασαν τα σύνορα και βρήκαν καταφύγιο στις περιοχές της Γιουγκοσλαβίας και της Αλβανίας. Έτσι έληξε ο εμφύλιος πόλεμος με νικητέςτις δυνάμεις του Ελληνικού εθνικού στρατού. Όμως συγχρόνως με τη νίκη αυτή οριστικοποιήθηκε και η Αμερικανική πατρωνία στις επόμενες Ελληνικές κυβερνήσεις.
Οι δεκαετίες του ΄50 και του ΄60
Η δεκαετία που ανέτειλε, δηλαδή εκείνη τού 1950, υπήρξε η απαρχή της ενεργής ανάμειξης της Αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής στις εσωτερικές αλλά και στις εξωτερικές υποθέσεις της χώρας μας. Ο αντιπρόσωπος της κυβέρνησης των ΗΠΑ στην Ελλάδα ήταν από τότε ο εκάστοτε Αμερικανός πρέσβης, συνεπικουρούμενος και από άλλα πρόσωπα της Αμερικανικής διπλωματίας όπως επίσης και των Αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και κυρίως της CIA. Σπουδαίοι Αμερικανοί διπλωμάτες, πολιτικοί αλλά ακόμη και πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών εθήτευσαν κατά τη περίοδο αυτή στην χώρα μας. Ο ρόλος μάλιστα του εκάστοτε Αμερικανού πρέσβη ειδικά στα θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής εκείνα τα χρόνια, υπερείχε του ρόλου των αντίστοιχων Ελλήνων υπουργών.
Η ανεπίτρεπτη επιρροή των Αμερικανών διπλωματών
Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τουλάχιστον 9 Αμερικανούς πρέσβεις με ενεργή δράση στα εσωτερικά της Ελλάδας από το 1948 έως και το 1974.
- Χένρι Φ. Γκρέιντι (Henry F. Grady) | 1948–1950: Αν και ξεκίνησε τη θητεία του στα τέλη του '40, σφράγισε τις αρχές της δεκαετίας του '50 με την παρεμβατική «επιστολή Γκρέιντι» προς τον πρωθυπουργό Σοφοκλή Βενιζέλο, ζητώντας πολιτική σταθερότητα και οικονομικές μεταρρυθμίσεις.
- Τζον Εμίλ Πιουριφόι (John Peurifoy) | 1950–1953: Ένας από τους πιο δυναμικούς και παρεμβατικούς πρέσβεις στην ελληνική ιστορία. Συνέδεσε το όνομά του με την πίεση για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος σε πλειοψηφικό, γεγονός που διευκόλυνε την άνοδο του Αλέξανδρου Παπάγου στην εξουσία.
- Καβέντις Γ. Κάνον (Cavendish W. Cannon) | 1953–1956: Υπηρέτησε κατά την περίοδο της εδραίωσης της κυβέρνησης Παπάγου και των πρώτων μεγάλων εντάσεων για το Κυπριακό ζήτημα.
- Τζορτζ Β. Άλεν (George V. Allen) | 1956–1957: Ανέλαβε την πρεσβεία σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Τζέιμς Γουίλιαμς Ριντλμπέργκερ (James W. Riddleberger) | 1958–1959: Διαδραματάτισε ρόλο κατά τη μεταβατική περίοδο των κυβερνήσεων του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
- Έλις Ο. Μπρίγκς (Ellis O. Briggs) | 1959–1962: Έκλεισε τη δεκαετία του '50 και παρέμεινε στις αρχές της επόμενης, διαχειριζόμενος την εσωτερική πολιτική πόλωση στην Ελλάδα.
- Χένρι Ρίτσαρντσον Λαμπουίς, Τζούνιορ (Henry R. Labouisse) | 1962–1965: Υπηρέτησε κατά τη διάρκεια των ταραγμένων χρόνων της ανόδου της Ένωσης Κέντρου υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου και της αρχής της μεγάλης πολιτικής κρίσης.
- Φίλιπς Τάλμποτ (Phillips Talbot) | 1965–1969: Ο πρέσβης που βρισκόταν στην Αθήνα κατά τα Ιουλιανά (1965) και την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών την 21η Απριλίου 1967. Η θητεία του συνδέθηκε στενά με την αμερικανική στάση απέναντι στο πραξικόπημα.
- Χένρι Τάσκα (Henry Tasca) | 1969–1974: Ανέλαβε στα τέλη του 1969 και η θητεία του ταυτίστηκε με την περίοδο της Χούντας, την εξέγερση του Πολυτεχνείου και τα γεγονότα της Κύπρου το 1974.
Στο σύνολο τους λοιπόν οι παραπάνω Αμερικανοί αυτοί διπλωμάτες , επετέλεσαν ένα τουλάχιστον ειδικό ρόλο στην δημιουργία μιας εύθραστης, ασταθούς , αλλά και κηδευόμενης δημοκρατίας .
Η Ελλάδα ως η «Ευρωπαϊκή μπανανία»
Βλέπουμε λοιπόν πως έως και την πτώση της δικτατορίας του ΄67, οι 9 Αμερικανοί πρέσβεις που υπηρέτησαν στην χώρα μας λειτούργησαν ως οι διαμορφωτές ή στην καλύτερη των περιπτώσεων ως οι συνδιαμορφωτές των πολιτικών των Ελληνικών κυβερνήσεων. Οι μόνες εξαιρέσεις υπήρξαν εκείνες κατά τις οποίες, όταν στην κυβέρνηση με μικρή χρονική διάρκεια βρέθηκε το κόμμα των Φιλελευθέρων με πρωθυπουργούς είτε τον Σοφοκλή Βενιζέλο, είτε τον Νικόλαο Πλαστήρα, όπως επίσης και το κόμμα της Ενώσεως Κέντρου με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου. Από τα παραπάνω λοιπόν συμπεραίνουμε πως και στις δύο τραγικές περιόδους της Ελληνικής πολιτικής σκηνής μετά τον εμφύλιο πόλεμο, που ήταν αφενός τα Ιουλιανά και η αποστασία όπου καταρρίφθηκε η κυβέρνηση της Ενώσεως Κέντρου του Γεώργιου Παπανδρέου τον Αύγουστο του 1965, όσο και η επιβολή της δικτατορίας τον Απρίλιο του 1967, είχε πολύ ενεργή ανάμειξη ο Αμερικανός πρέσβης.Δίκαια λοιπόν δυστυχώς θα ισχυριζόμαστε ότι οι ΗΠΑ συμπεριφέρονταν στην χώρα μας όπως ακριβώς συμπεριφέρονταν για μερικές δεκαετίες στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπου ανεβοκατέβαζαν δικτατορίες κατά την βούλησή τους.Για αυτές τις καταστάσεις επικράτησε ο υποτιμητικός όρος ‘’μπανανίες’’και ‘’δημοκρατίες της μπανανίας ‘’, εφόσον οι χώρες αυτές που ήταν αφενός τριτοκοσμικές αλλά και κρίνονταν ως εύκολες πολιτικού χειρισμού και επίσης κοινό τους χαρακτηριστικό ήταν το ότι σε αυτές υπάρχουν μεγάλες φυτείες από μπανάνες όπως και στις τριτοκοσμικές χώρες της Αφρικής. Οι χώρες αυτές πάσχουν από ασταθή πολιτικά καθεστώτα που συνήθως διακατέχονται από υψηλά επίπεδα διαφθοράς και ανήκουν στην τοπική οικονομική ελίτ. Στην θέση αυτή δυστυχώς από όλη την Ευρώπη, βρέθηκε μόνο η χώρα μας καθότι οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι ήμασταν ο εύκολος στόχος και μάλιστα θα μπορούσε να βρεθεί σε κατάσταση πολιτικού χειρισμού, σχετικά εύκολα.
Ο αντιαμερικανισμός την περίοδο της μεταπολίτευσης
Φτάνοντας λοιπόν στον Ιούλιο του 1974 και την πτώση της δικτατορίας, στο λαϊκό κίνημα στην χώρα μας, μα και πολύ περισσότερο στο φοιτητικό και γενικότερα στο νεολαιϊστικο κίνημα, είχε αναπτυχθεί ένα έντονο συναίσθημα κατά του Αμερικανικού παράγοντα. Στην πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στην Ελλάδα είχαν αποδοθεί και όχι άδικα βέβαια, σχεδόν όλα τα δεινά για την κακοδαιμονία και την αίσχιστη στάση απέναντι στο σύνολο του Ελληνικού λαού. Ακόμη η ίδια ευθύνη αποδόθηκε στις ΗΠΑ αλλά και στο ΝΑΤΟ από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων της Ελλάδος για την προδοσία της Κύπρου. Αυτός ήταν εξάλλου και ο λόγος της απόφασης της τότε προσωρινής κυβέρνησης εθνικής ενότητας που είχε σχηματιστεί με πρωθυπουργό τον Κ. Καραμανλή για την αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Η πολιτική στάση αυτή των Ελλήνων πολιτών απέναντι στις ΗΠΑ, ήταν την περίοδο αυτή σχεδόν καθολική. Από τότε μάλιστα έκαναν την εμφάνισή τους τα συνθήματα με πολύ σκληρή φρασεολογία κατά της Αμερικανικής πολιτικής, όπως : ‘’ Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι’’, ‘’ ΝΑΤΟ, CIA, προδοσία’’, ‘’ Έξω οι βάσεις του θανάτου’’, ‘’Έξω οι Αμερικάνοι’’. Οι διαδηλώσεις που οργανόνουνταν κάθε χρόνο από την πρώτη κιόλας επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1974 αλλά και για δεκάδες χρόνια αργότερα, κυριαρχούνταν από αυτό το κλίμα και από αυτά τα συνθήματα, τα οποία εκφωνούνταν τόσο από το πλήθος στις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις των εκατομμυρίων συμμετεχόντων, αλλά και ήταν και γραμμένα στα πανώ αλλά και στους τοίχους.
Η σταδιακή αλλαγή στάσης
Το κλίμα αυτό τουλάχιστον για τον προοδευτικό χώρο, κράτησε σίγουρα ως και τις αρχές της δεκαετίας του ΄90. Αυτό που σίγουρα κρίνεται ως άξιο να σημειωθεί, είναι το ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου παρόλο που έγινε πρωθυπουργός της Ελλάδας από τον Οκτώβριο του 1981,πέρασαν 13 ολόκληρα χρόνια για να επισκεφθεί τις ΗΠΑ. Αυτό αποκτά ακόμη περισσότερο νόημα αν σκεφτεί κανείς ότι ο Παπανδρέου είχε παντρευτεί Αμερικανίδα και ακόμη ότι είχε ζήσει πολλά χρόνια στις ΗΠΑ, καθώς επίσης και ότι εργαστεί ως καθηγητής οικονομικών σε κορυφαία Αμερικανικά πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ, το Μπέρκλεϋ, το MinessotaUniversity, αλλά και το NorthwesternUniversity. Την πρώτη του επίσκεψη ως πρωθυπουργός την έκανε μόλις το 1994 διανύοντας ήδη την 3η του θητεία ως πρωθυπουργός και με πρόεδρο των ΗΠΑ τον Μπιλ Κλίντον. Ηδη βέβαια στη χώρα μας, η οποία διένυε τότε την τρίτη δεκαετία της μεταπολίτευσης και έχοντας κατοχυρώσει την πολιτική της αυτονομία, απαγγιστρωμένη εντελώς από την πατρωνία των ΗΠΑ, οι Έλληνες πολίτες είχαν αρχίσει να είναι όλο και ολιγότερον επικριτικοί απέναντι στην Αμερικανική πολιτική. Οι, κατά την φρασεολογία των Ελλήνων διαδηλωτών,‘’βάσεις του θανάτου’’ ήδη είχαν κλείσει και η μόνες στρατιωτικές εγκαταστάσεις που παρέμεναν ήταν οι Αμερικανικές αεροπορικές και ναυτικές διευκολύνσεις στο αεροδρόμιο και στο λιμάνι της Σούδας στην Κρήτη. Όμως και αυτές τέθηκαν εξ αρχής σε ένα νέο καθεστώς κατόπιν ειδικής συμφωνίας, όπου τον πρώτο λόγο τον είχε η Ελλάδα. Βέβαια και οι ίδιοι οι Αμερικάνοι αξιωματούχοι είχαν τροποποιήσει την στάση τους απέναντι στην Ελλάδα καθότι έβλεπαν ότι με τις κυβερνήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου ο οποίος μάλιστα είχε και την συντριπτική πλειοψηφία του 48% του Ελληνικού λαού, ‘’δεν τους έπαιρνε πιά’’! ‘Ετσι λοιπόν η στάση των Ελλήνων πολιτών απέναντι στις ΗΠΑ, άρχισε από τότε να ‘’μαλακώνει’’. Οι μόνες πολιτικές δυνάμεις που δεν άλλαξαν στάση απέναντί τους, ήταν το ΚΚΕ καθώς και τα διάφορα μικρά ακροαριστερά κόμματα ταοποία είχε συνιθιστεί να αποκαλούνται ως τα κόμματα της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς. Οι πολιτικοί αυτοί σχηματισμοί, ακόμη και σήμερα έχουν την ίδια τοποθέτηση απέναντι στις ΗΠΑ και ‘’στα γεράκια’’ της.Τέλος εκτίμησή μας είναι και το ότι το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την περιοχή της Νοτιοανατολικήε Μεσογείου, είχε ήδη μετριαστεί και λόγω της αρχής του τερματισμού του ψυχρού πολέμου.
Υπάρχει και σήμερα Αντιαμερικανικό κλίμα ;
Πεποίθησή μας είναι ότι σήμερα πια, στη συνείδηση των Ελλήνων πολιτών ο εφιάλτης του Αμερικανικού παράγοντα δεν υπάρχει πλέον. Αυτό βέβαια όπως και παραπάνω αναφέραμε, έχει αλλάξει όχι γιατί οι Αμερικάνοι μας συμπάθησαν ξαφνικά ή μετάνοιωσαν για όποια δεινά υποφέραμε εξ αιτίας τους, αλλά γιατί οι Ελληνικές κυβερνήσεις από το 1981 και μετά επέδειξαν αποφασηστικότητα με αποτέλεσμα οι Αμερικάνοι να αναγκαστούν να συμμορφωθούν και ‘’να μας δουν με άλλο μάτι’’! Σε αυτή την εκδοχή καταλήγουμε, καθόσον θεωρούμε ότι μια χώρα όπως οι ΗΠΑ που θεωρείται ως η έδρα του μητροπολιτικού καπιταλισμού και των ιμπεριαλιστικών συμπεριφορών, δεν θα πάψει ποτέ να μην εκμεταλεύται για το συμφέρον της, την όποια ευκαιρία για παρέμβαση της παρουσιάζεται. Τρανή απόδειξη τελευταία αποτελεί η ωμή της παρέμβαση στην Βενεζουέλα και στα εσωτερικά θέματα της χώρας αυτής. Σίγουρα πιά ότι προσβλέποντας στην εκμετάλευση των τεράστιων κοιτασμάτων πετρελαίου τα οποία μάλιστα την καθιστούν στην πρώτη θέση των παγκόσμιων αποθεμάτων, κατάφερε να φυλακίσει τον κατά τα άλλα αφελή πρόεδρό της Νίκολα Μαδούρο και με την αιτιολογία της αντιδημοκρατικής του συμπεριφοράς στο εσωτερικό της χώρας του. Και βέβαια η συμπεριφορά του Μαδούρο διεθνώς είχε χαρακτηριστεί ως αυταρχική και αντιδημοκρατική απέναντι στον λαό του, όμως και ο πρόεδρος Τράμπ δεν κλήθηκε να παρέμβει για το καλό του λαού της Βενεζουέλας απόκάποιο διεθνή οργανισμό, αλλά λειτούργησε με απίστευτη ωμότητα, εντελώς αυταρχικά και αποικιοκρατικά. Η πράξη λοιπόν των ΗΠΑ κρίνεται διεθνώς ως απόλυτα καταδικαστέα!
Ορθές πολιτικες πρακτικές και ‘’Realpolitik’’
Κλείνοντας λοιπόν αυτή τη σύντομη αναφορά μας στο αν υπάρχει ακόμη και σήμερα το συναίσθημα του έντονου Αντιμερικανισμού στην σύγχρονη Ελλάδα, εκτιμούμε ότι δεν συγκρίνεται καθόλου πια με εκείνα συνέβαιναν για αυτό το θέμα, πριν 3 και 4 δεκαετίες. Εκτίμησή μας είναι ότι και οι ίδιοι οι Έλληνες πολίτες βρίσκονται πια σε μια πιο νηφάλια κατάσταση εφόσον σήμερα, δεν υπάρχει η πολιτική απειλή που υπήρχε τις δεκαετίες του ΄50, του ΄60 αλλά και του ΄70 εκ μέρους του Αμερικανικού παράγοντα. Ακόμη όμως και οι ίδιες οι ΗΠΑ δεν τολμούν πια να είναι τόσο ωμές και προκλητικές απέναντί μας. Και αυτό σίγουρα δεν συμβαίνει, από εθνική συμπόνοια ων ΗΠΑ για την Ελλάδα, καθότι όπως και ο αείνμηστος τ. Πρόεδρος της Δημοκρατίας μας ο κος Χρήστος Σαρτζετάκης σοφά διαπίστωσε ότι ‘’είμαστε έθνος ανάδελφον’’, αλλά γιατί η Ελλάδα κάποια στιγμή επέδειξε αποφασιστικότητα απέναντί τους!Διαβιούμε λοιπόν σήμερα μια περίοδο όπου οι κυβερνήσεις μας θα πρέπει να εφαρμόζουν τις ενδεδειγμένες ‘’ορθές πολιτικές πρακτικές’’έχοντας πάντα σαν γνώμονα τα εθνικά και συγχρόνως τα λαϊκά μας συμφέροντα, μέσα πάντα σταπλαίσια της λεγόμενης‘’Realpolitik’’.Και επεξηγώντας αυτόν τον όρο ,πάντα κατά τη wikipedia ,εννοούμε την άσκηση διπλωματίας και πολιτικής που βασίζεται σε πρακτικά δεδομένα, πραγματικές συνθήκες και υλικό συμφέρον, αντί σε ιδεολογικές, ηθικές, ή θεωρητικές αρχές.
Πηγή: wikipedia