Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα οποία δημοσιεύθηκαν μετά τα μεσάνυχτα, γεγονός ενδεικτικό των δύσκολων διαπραγματεύσεων μεταξύ των ηγετών, το ενεργειακό ζήτημα, στο πλαίσιο της ενότητας για την ανταγωνιστικότητα, αναδεικνύεται ως βασική προτεραιότητα. Ειδικότερα, τονίζεται η ανάγκη αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους με βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες των κρατών-μελών, παράλληλα με τη διατήρηση της πορείας προς την ενεργειακή μετάβαση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το κείμενο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».
Παράλληλα, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την παρουσίαση από την Επιτροπή της πρότασης για την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο». Χαιρετίζει επίσης την πρόθεση της Επιτροπής «να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς τομείς που πλήττονται περισσότερο, να αναπτύξει ένα βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας».
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη μείωσης των διοικητικών και κανονιστικών επιβαρύνσεων, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω της απλούστευσης και της επιτάχυνσης των διαδικασιών αδειοδότησης, καθώς και της αποφυγής περιττών γραφειοκρατικών υποχρεώσεων.
Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα η δημοσιονομική χαλάρωση βρίσκει αντίθετες χώρες, όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο. Την ίδια στιγμή μια μεγάλη ομάδα κρατών - μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα - καταθέτει προτάσεις με στόχο μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε να μπορέσουν να «απελευθερωθούν» κονδύλια για την στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Για παράδειγμα Ελλάδα και Ιταλία ζητούν τα μέτρα αυτά να μην προσμετρούνται στο σύνολο τους στον υπολογισμό των πρωτογενών δαπανών, πρόταση πάντως που δεν βρίσκει υποστηρικτές στην λεγόμενη ομάδα των «φειδωλών».
Ραντεβού τον Νοέμβριο για τον προϋπολογισμό
Οριστικές αποφάσεις για μια σειρά καυτών θεμάτων δεν αναμένεται να ληφθούν ούτε σήμερα και δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα νέο έκτακτο «ραντεβού» των ευρωπαίων ηγετών τον Νοέμβριο. Να σημειωθεί πως τα όρια των δύο στρατοπέδων δεν είναι ευδιάκριτα και για παράδειγμα έξι χώρες (και από τις δύο πλευρές) ζητούν ευρωπαϊκό μηχανισμό φορολόγησης των υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας (πρόκειται για τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Αυστρία και την Πολωνία).
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, στο επίκεντρο της νέας προσπάθειας συμβιβασμού βρίσκονται τρία ζητήματα: το ύψος των εθνικών συνεισφορών, η εξεύρεση νέων ιδίων πόρων και η ανάγκη επαρκούς ευελιξίας στον προϋπολογισμό, ώστε η Ε.Ε. να μπορεί να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες κρίσεις.
Τι προτείνει η Ελληνική κυβέρνηση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει ότι θα ζητήσει από την Κομισιόν πρόσθετες προτάσεις, πέρα από όσες έχουν ήδη κατατεθεί. Είχε, επίσης, ζητήσει συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση αντί να βασίζεται κανείς μόνο σε εθνικά μέτρα. Το κείμενο του δίνει και τα δύο, τουλάχιστον ως διατύπωση.
Ακόμη, Ιταλία και Ελλάδα είχαν ζητήσει να επιτραπούν πρόσθετες δαπάνες χωρίς κίνδυνο διαδικασιών επί παραβάσει, λόγω των έκτακτων συνθηκών. Καίτοι δεν υπάρχει ρητή αναφορά σε δημοσιονομική ευελιξία οι «ιδιαιτερότητες της χώρας» θα δώσουν τη δυνατότητα για λήψη μέτρων στο αναγκαίο εύρος για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Μένει να δούμε τις νέες προτάσεις της Επιτροπής και τα «εργαλεία» που θα ενεργοποιήσει η κάθε ευρωπαϊκή κυβέρνηση ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους μέλους, όπως για παράδειγμα την έκταση της ηλεκτροκίνησης ή και την δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικούς αντιδραστήρες που διαθέτουν αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ.