Επί διακυβέρνησης Τραμπ, η υπόσκαψη θεσμών και θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι συστηματική και στρέφεται κατά του αξιακού πυρήνα των φιλελεύθερων δημοκρατιών, όπως αυτές διαμορφώθηκαν μετά τον Β’ ΠΠ. Τα γεγονότα είναι τόσο πυκνά που χάνει κανείς το μέτρημα: από τις επιθέσεις κατά δημοσιογράφων και ΜΜΕ και τις κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο μέχρι τη στήριξη του εισβολέα στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο – και άλλα πολλά βεβαίως.
Ο κίνδυνος του μιθριδατισμού είναι ορατός. Κινδυνεύουμε να συνηθίσουμε τον αντιφιλελευθερισμό σε κάθε έκφανσή του· να συμβιβαστούμε με τη λογική της ωμής ισχύος, διεθνώς και στο εσωτερικό των κοινωνιών. Ετσι κλονίζεται η σημασία του δικαίου, της ηθικής και των αξιών στην πολιτική και την κοινωνική συμβίωση.
Μιμητές ή μεταπράτες των αυταρχικών ιδεών δραστηριοποιούνται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες – φυσικά και στην πατρίδα μας –, σε μεγάλα ή μικρά κόμματα, με πυρήνα τους σχηματισμούς της Ακρας Δεξιάς. Κάποιοι πιστεύουν πράγματι στις ιδέες αυτές· άλλοι τις χρησιμοποιούν ως σημαία ευκαιρίας για να επιβληθούν ή να επιβιώσουν πολιτικά, επιδεικνύοντας συγχρόνως μία διάθεση υποτέλειας έναντι της υπερδύναμης. Λησμονείται εδώ ότι άλλο είναι να είσαι αξιόπιστος σύμμαχος και άλλο να δίνεις την εικόνα του υποτελούς – κάτι που σε καθιστά στα μάτια μιας υπερδύναμης δεδομένο ή εύκολα διαχειρίσιμο.
Αναμφίβολα, διορθώσεις στο φιλελεύθερο υπόδειγμα είναι αναγκαίες· εξάλλου, άμοιρο ελαττωμάτων δεν υπήρξε ποτέ: επέτρεψε, μεταξύ άλλων, φαινόμενα διαφθοράς, νεποτισμού, παρεοκρατίας, παράνομες πολεμικές επεμβάσεις. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει η καλύτερη μορφή δημοκρατικής οργάνωσης που διαθέτουμε.
Στο πρόσφατο βιβλίο του «Centrists of the World Unite! The Lost Genius of Liberalism» (2026), ο Adrian Wooldridge διαγιγνώσκει μία σαφή κρίση του φιλελεύθερου προτύπου: οι λαϊκιστές ορίζουν πλέον συχνά την ατζέντα, το αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης κερδίζει έδαφος και το φιλελεύθερο κατεστημένο έχει ξεμείνει από ιδέες. Ο συγγραφέας διακατέχεται από έναν ευδιάκριτο συντηρητισμό έναντι προοδευτικών θέσεων.
Ορθώς, όμως, θεωρεί ότι ο φιλελεύθερος κόσμος οφείλει να αναγνωρίσει τα λάθη του, να τείνει ευήκοον ους σε εύλογες κοινωνικές ανησυχίες και να αναταχθεί πολιτικά και ηθικά. Κρίσιμες προκλήσεις είναι ο περιορισμός της ισχύος των προνομιούχων και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Διαβάστε τη συνέχεια
Πηγή: www.tanea.gr