Τόσο στην Ελλάδα όσο και γενικότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφονται συνθήκες αποσταθεροποίησης στο κοινωνικό και στο πολιτικό πεδίο, οι οποίες γίνονται ορατές είτε με κοινωνικές αναταράξεις είτε με την επικίνδυνη συρρίκνωση της εμπιστοσύνης των πολιτών στα λεγόμενα συστημικά κόμματα και την αναζήτηση προοπτικής σε σχήματα, που κινούνται στα όρια της δημοκρατικής λειτουργίας και στηρίζουν τις επαγγελίες τους στον εθνικισμό και στον λαϊκισμό, αν και η βιωνόμενη πραγματικότητα από τους πολίτες οριοθετείται από την παγκοσμιοποίηση και την αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση των κοινωνιών.
Οι συνθήκες αποσταθεροποίησης στις κοινωνίες διαμορφώνονται επίσης σε υψηλό βαθμό από την δυναμική, που αναπτύσσεται στο γεωπολιτικό πεδίο και τις ισχυρές παρενέργειες στους διάφορους τομείς δραστηριοποίησης. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα Στενά του Ορμούζ και οι επιπτώσεις της σύγκρουσης του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, οι οποίες επιδρούν στον οικονομικό και στον ενεργειακό τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο με αρνητικές παρενέργειες ακόμη και στον χώρο της παραγωγής τροφίμων.
Βέβαια η κοινωνική και πολιτική αποσταθεροποίηση έχει άμεση σχέση και με το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των σύγχρονων κοινωνιών και το πολιτικό σύστημα. Συγκεκριμένα η δημοκρατική λειτουργία δεν είναι συμμετοχική στις σύγχρονες μαζοποιημένες κοινωνίες. Έχει μετατραπεί πλέον σε εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη διαχειριστών εξουσίας. Αυτό εξηγεί γιατί και η πολιτική επικοινωνία έχει διαφημιστικό φορτίο και στηρίζεται στην οπτική της κοινωνίας του θεάματος.
Για αυτό και η διαμόρφωση άποψης και στάσης στους πολίτες δεν εδράζεται στον διάλογο με εργαλεία την ορθολογική κριτική σκέψη και την πολυδιάστατη και σε βάθος ενημέρωση τους, αλλά στην επικοινωνιακή πολιτική οπτική της ενεργοποίησης φαντασιώσεων για το μέλλον με την αξιοποίηση της εξιδανίκευσης και του συναισθήματος. Με αυτό τον τρόπο βέβαια δεν προωθείται η διαμόρφωση ατομικών και συλλογικών υποκειμένων αλλά καταναλωτών πολιτικών μηνυμάτων. Σε αυτές τις συνθήκες όμως είναι εύκολη η εκδήλωση βίαιων αναταράξεων, όταν απειλείται η ικανοποίηση ζωτικών αναγκών των πολιτών.
Εξάλλου δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την δημοκρατική πολιτική ενεργοποίηση των πολιτών, διότι δεν καλλιεργείται η ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης σε συνδυασμό με την οικοδόμηση ενσυναίσθησης. Από την παιδική ηλικία προωθείται ο ατομικισμός και η ανταγωνιστική οπτική στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος και όχι η συνεργασία στο πλαίσιο ομαδικής λειτουργίας.
Παράλληλα στις τοπικές κοινωνίες δεν παράγονται κοινωνικές αξίες, που προωθούν την κοινωνική συνοχή, αλλά διοχετεύονται και καλλιεργούνται πρότυπα με σημείο αναφοράς τον ατομικισμό και τον υλικό ευδαιμονισμό με εργαλείο τον καταναλωτισμό στα όρια του συστημικού συμφέροντος (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση του συστήματος κοινωνικής οργάνωσης).
Ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν καλλιεργείται ευρωπαϊκή συνείδηση και ανάλογη ευθύνη στους πολίτες, ούτε προωθείται η διαπολιτισμική προσέγγιση και όσμωση σε συνδυασμό με την πολιτική ενοποίηση. Για αυτό το ευρωπαϊκό οικοδόμημα λειτουργεί ως κοινοπραξία συμφερόντων κυρίως διαφόρων οικονομικών Lobby.
Εάν δε συνυπολογισθεί και η οπτική της κοινωνίας του θεάματος σε συνδυασμό με την συρρίκνωση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην πολιτική και στα κόμματα, τότε γίνεται έντονα ορατή ως προοπτική η ευδοκίμηση του εθνικισμού και του λαϊκισμού στην διαχείριση της δυναμικής της εξέλιξης.
Ιδιαιτέρως δε στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυτές οι συνθήκες σε συνδυασμό με την μη λειτουργική διαχείριση του χρόνου (οι αποφάσεις λαμβάνονται πολύ αργά και έπονται των εξελίξεων) και της πολύπλοκης πλέον πραγματικότητας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης δεν συμβάλλουν στον σχεδιασμό και πραγμάτωση της δυναμικής της εξέλιξης με σημείο αναφοράς το ευρωπαϊκό κοινωνικό συμφέρον αλλά και το ανθρώπινο.
Είναι δε πολύ ανησυχητικό, ότι το πολιτικό σύστημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν συνειδητοποιεί, ότι αναπτύσσεται επικίνδυνη δυναμική, η οποία στο πολιτικό πεδίο εκφράζεται ως ενίσχυση εθνικιστικών λαϊκιστικών πολιτικών σχηματισμών, που κινούνται στον χώρο της ακροδεξιάς (π.χ. στην Γαλλία και στην Γερμανία), ενώ στο κοινωνικό καταγράφονται ισχυρές αναταράξεις με την συμμετοχή ακόμη και των μαθητών. Στην Γαλλία, για παράδειγμα, διαδηλώνουν οι μαθητές για τα εξαντλητικά ωράρια, τις ελλείψεις καθηγητών και τις προβληματικές υποδομές (τέλος Σεπτέμβρη 2026). Το ίδιο φαινόμενο καταγράφεται και στο Βέλγιο.
Γενικότερα οι ευρωπαίοι πολίτες αρχίζουν να μην εμπιστεύονται την πολιτική διαχείριση της ευρωπαϊκής πορείας, οπότε είναι ερμηνεύσιμη η μη οικοδόμηση ευρωπαϊκής συνοχής. Αυτό όμως απειλεί την προοπτική του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η ευθύνη του πολιτικού συστήματος για αυτή την επικίνδυνη πορεία διαμόρφωσης συνθηκών αποσταθεροποίησης είναι πολύ μεγάλη.
Είναι εμφανές, ότι, εάν συνεχισθεί αυτή η δυναμική ως προς την πολιτική και κοινωνική διαχείριση της εξέλιξης, τότε οι συνθήκες αποσταθεροποίησης τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα γίνονται όλο και πιο προβληματικές με πολύ αρνητικές παρενέργειες σε βάθος χρόνου.
Βέβαια ανάλογες συνθήκες αποσταθεροποίησης καταγράφονται σε παγκόσμιο επίπεδο και αυξάνουν τον βαθμό διακινδύνευσης, όταν απειλείται η ειρηνική και χωρίς ανισότητες πορεία των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας ή δεν λαμβάνονται υπόψη το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον, ούτε παράγονται συνεκτικές αξίες, αλλά η παγκόσμια κοινότητα βιώνει συνθήκες έντονης παρακμής.
Πολύ αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία ερευνών σε πανεπιστήμια στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, σύμφωνα με τα οποία το 2024 έγιναν 8.227 καταγγελίες για βιασμούς. Το πανεπιστήμιο της Utah κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό με 146 καταγγελίες. Σε μια 10ετία οι σεξουαλικές επιθέσεις πενταπλασιάσθηκαν. Και αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα της βιωνόμενης παρακμής.
Γενικότερα η ανθρώπινη οντότητα έχει εργαλειοποιηθεί και δεν έχει «αξιακό βάρος». Αυτό γίνεται ακόμη πιο τραγικό, αν ληφθούν υπόψη οι άνθρωποι, που χάνουν την ζωή τους στις πολεμικές συγκρούσεις, ακόμη και αν είναι άμαχοι, ενώ παράλληλα η παγκόσμια κοινότητα «σιωπά».