Παγκόσμια Ημέρα για εξάλειψη της φτώχειας η 17 Οκτωβρίου &ψάχνω να βρω απαντήσεις στο γιατί οι γυναίκες, παγκοσμίως, είναι πιο φτωχές από τους άνδρες..Ελάχιστα συζητείται αυτό. Θέμα απεχθές για την κυρίαρχη,συντηρητική,πατριαρχική τάξη πραγμάτων.Προφανώς,γιατί η συζήτησηδεν αφορά υποτιθέμενες «αδυναμίες του γυναικείου φύλου»,αλλά τους θεσμούς, τα συστήματα εξουσίας, το έμφυλο χάσμα ισχύος, τις κοινωνικές σχέσεις, τη διαμόρφωση των οικονομικών συμπεριφορών και των αντιλήψεων για το χρήμα, καθώς και την ιστορική περιθωριοποίηση, τον αποκλεισμό των γυναικών από τη δημόσια σφαίρα και από την πρόσβαση σε πόρους.
Στον 21ο αιώνα η εργασία, η γυάλινη οροφή, η βία κατά των γυναικών, η αδιαφάνεια στις αμοιβές, η δωρεάν παροχή υπηρεσιών φροντίδας, η κατοικία και οι συντάξεις συνιστούν μέρη μιας ενιαίας συζήτησηςπερί έμφυληςισότητας, δικαιοσύνης και πολιτικής προτεραιότητας.Η επικέντρωση στους μισθούς, παρότι απαραίτητη, αφήνει άλλες πλευρές της ανισότητας στο περιθώριο: συντάξεις, στέγαση και πρόσβαση σε περιουσία. Οι γυναίκες έχουν δυσκολότερη πρόσβαση στον πλούτο και περιορισμένη παρουσία στην κορυφή της περιουσιακής πυραμίδας.Η οικονομική μειονεξία συσσωρεύεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Το 45% του παγκόσμιου γυναικείου πληθυσμού, έναντι 5% του ανδρικού, βρίσκεται εκτός εργατικού δυναμικού (2023),λόγω υποχρεώσεων φροντίδας (ilo.org).Στην ΕΕ, η μέση σύνταξη των γυναικών ηλικίας 65+ ήταν το 2024, κατά 24,5% χαμηλότερη από των ανδρών. Η ανισότητα στην επαγγελματική ζωή μεταφέρεται στα γηρατειά( Eurostat). Στην Ελλάδα, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων, για εργασία ίσης αξίας στον ιδιωτικό τομέα, διαμορφώνεται στο 14,2% (EIGE), ενώ το 64% των μακροχρόνια ανέργων είναι γυναίκες.
Όταν μια γυναίκα στερείται προσωπικό εισόδημα, κοινωνική προστασία και χρόνο λόγω της απλήρωτης φροντίδας, περιορίζονται μαζί η αξιοπρεπής διαβίωση, η ελευθερία και η δυνατότητά της να συμμετέχει σε δικές της δραστηριότητες.Η φροντίδα έχει τεράστια αξία: μεγαλώνει παιδιά, στηρίζει ασθενείς, επιτρέπει στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας να εργάζονται & να προοδεύουν. Ωστόσο, για εκείνη που την αναλαμβάνει μπορεί να συνεπάγεται περιορισμό της αμειβόμενης εργασίας της & στραγγαλισμό των όποιων επιθυμιών της, εξέλιξης, κατάρτισης, επιμόρφωσης, συμμετοχής στα κοινά και προσωπικής ανάπτυξης.Για τις γυναίκες με αναπηρία, τις μετανάστριες, τις Ρομά, τις αγρότισσες και τις μονογονεϊκές οικογένειες, χρειάζεται πρόσθετη προσέγγιση των εμποδίων πρόσβασης. Η ίδια παροχή ή δικαίωμα δεν φτάνει εξίσου εύκολα σε όλες.
Η απλήρωτη φροντίδα συνιστά εργασία με οικονομικές συνέπειες. Η οικονομία επιδοτείται με μεγάλο κόστος για τις γυναίκες, περιορίζοντας τον χρόνο της αμειβόμενης εργασίας. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος εξάρτησης που συσσωρεύεται σε όλη τη ζωή.Η φτώχεια στη μεγάλη ηλικία συνήθως είναι το αποτύπωμα ολόκληρης της προηγούμενης ζωής: πώς αμείφθηκε, αν αναγνωρίστηκε η προσφορά της και τι θεωρήθηκε ως αυτονόητη υποχρέωση. Μιλάμε εδώ για ένα από τα βαθύτερα ζητήματα δικαιοσύνης. Είναι θεμιτό οι γυναίκες να αναλαμβάνουν το κύριο βάρος μιας λειτουργίας από την οποία ωφελείται ολόκληρη η κοινωνία;Το ερώτημα είναι πολύ ισχυρό: μια κοινωνία που στηρίχθηκε για δεκαετίες στη φροντίδα των γυναικών, πώς εξασφαλίζει τη δική τους αξιοπρεπή διαβίωση όταν μεγαλώνουμε?
Οι ανισότητες έχουν μεγάλη σημασία. Μια γυναίκα μπορεί να εργάζεται, αλλά να μην έχει οικονομικό περιθώριο για μια έκτακτη ανάγκη. Μπορεί να ζει σε πλούσιο περιβάλλον, αλλά να μη διαθέτει προσωπικά χρήματα. Μπορεί να έχει αξιοπρεπή κατοικία, αλλά ανεπαρκές εισόδημα για θέρμανση και φροντίδα. Οι χαμηλότερες αμοιβές περιορίζουν την αποταμίευση. Μια διακοπή εργασίας για φροντίδα μπορεί να επηρεάσει την προαγωγή και τις εισφορές ασφάλισης. Η απουσία αποταμιεύσεων δυσκολεύει την αντιμετώπιση μιας κρίσης. Στη συνταξιοδότηση, οι προηγούμενες απώλειες επιστρέφουν ως περιορισμένοι πόροι,γιατί οιμικρότερες ανισότητες, όταν επαναλαμβάνονται επί δεκαετίες, παράγουν μεγάλη απόσταση και φτώχεια.
Η αναγνώριση της φροντίδας χρειάζεται να συνοδεύεται από υπηρεσίες και από ανακατανομή ευθυνών. Διαφορετικά, ο έπαινος της «γυναικείας προσφοράς» μπορεί να συνυπάρχει με την οικονομική εξάντληση εκείνων που την προσφέρουν.Η δυνατότητα μιας γυναίκας να επιλέγει πού και με ποιον ζει, αν και πότε θα αποκτήσει παιδιά (δημογραφικό), προϋποθέτει πρόσβαση σε πόρους και υποστήριξη. Ένα δικαίωμα μπορεί να υπάρχει τυπικά, αλλά να είναι δύσκολο να ασκηθεί όταν η επιλογή συνεπάγεται απώλεια στέγης ή αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών.
Η έμφυλη οικονομική ανισότητα είναι σήμερα παρούσα,όπως αιώνες πριν, όταν οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ιδιοκτησίας ή τραπεζικού λογαριασμού στο όνομά τους. Εδώ απαιτείται προσεκτική ανάγνωση: όταν το εισόδημα δεν επαρκεί για τις ανάγκες, η έλλειψη αποταμίευσης δεν αποδεικνύει κακή διαχείριση. Η οικονομική εκπαίδευση βοηθά να αξιοποιούνται οι διαθέσιμοι πόροι, όμως η κοινωνική πολιτική καθορίζει σε μεγάλο βαθμό ποιοι πόροι είναι διαθέσιμοι. Οι γυναίκες χρειάζονται πρόσβαση στην οικονομική γνώση και σε πόρους, οι θεσμοί χρειάζονται αλλαγή.Η ατομική διεκδικητικότητα δεν αρκεί για να αλλάξουν οι κοινωνικές δομές που παράγουν ανισότητα.
Ενόψει της συζήτησης για τον προϋπολογισμό στη Βουλή, θα ήταν πολύ χρήσιμο και ελκυστικό για τις γυναίκες ψηφοφόρους ένα κοστολογημένο Εθνικό Σχέδιο κατά της Φτώχειας με οπτική φύλου και ηλικίας, με συγκεκριμένα υπουργεία και συμμετοχή των δήμων, με ετήσιο προϋπολογισμό και δημόσια αποτίμηση.Η οικονομική ανεξαρτησία επιτρέπει σε μια γυναίκα να επιλέγει, να συμμετέχει στη δημόσια ζωή, να διεκδικεί και να ζει με αξιοπρέπεια. Η έμφυληισότητα χρειάζεται και προσωπική ενδυνάμωση και δίκαιη κατανομή εισοδήματος, χρόνου, φροντίδας και εξουσίας.Αντιμετώπιση της φτώχειας μεγαλύτερων γυναικών και των μονογονεϊκών οικογενειών.Μικρότερο κόστος στέγης για τα χαμηλά εισοδήματα.Πρόσβαση των ηλικιωμένων σε φροντίδα, χωρίς πολυετή αναμονή.Περισσότερες γυναίκες με επαρκές προσωπικό εισόδημα.Εν ολίγοις, χρειαζόμαστε ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος, φροντίδας,δικαιοσύνης και ισότητας!