«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στο να αναγνωρίσουμε τον ολοκληρωτισμό και τις διάφορες μορφές του ως την κατάρα του αιώνα θα ήταν η εμμονή στη γενίκευση του. Γενίκευση, που θα μας απέτρεπε να διακρίνουμε τα πολλά εκείνα μικρά αλλά και όχι τόσο μικρά κακά με τα οποία είναι στρωμένος ο δρόμος προς την κόλαση…
Το ιδανικό υποκείμενο του κανόνα του ολοκληρωτισμού δεν είναι ο πεπεισμένος Ναζί ή ο πεπεισμένος κομμουνιστής, αλλά εκείνοι για τους οποίους η διαφορά μεταξύ γεγονότος και φαντασίας, και η διάκριση μεταξύ αληθινού και ψεύτικου δεν υφίσταται πια…
Σε ένα κόσμο ακατανόητο, που διαρκώς μεταβάλλεται, οι μάζες έχουν οδηγηθεί στο σημείο να πιστεύουν τα πάντα, την ίδια στιγμή που δεν πιστεύουν τίποτα. Να θεωρούν πως όλα είναι δυνατά αλλά και τίποτα δεν είναι αλήθεια…
Τα κλισέ, εντέλει, οι τυποποιημένες φράσεις, η προσκόλληση σε συμβατικούς, τυποποιημένους κώδικες έκφρασης και συμπεριφοράς έχουν την κοινωνικά αποδεκτή λειτουργία να μας προστατεύουν από την πραγματικότητα ...».
Αρκετοί έχουν αντιμετωπίσει κριτικά ορισμένες από τις απόψεις της Χάνα Άρεντ -ένας από αυτούς και ο Τόνυ Τζαντ. Πολύ περισσότεροι τη θεωρούν -και δικαίως- μία από τις σημαντικότερες πολιτικούς φιλοσόφους του προηγούμενου αιώνα. Όταν όμως παρατηρούμε, στην εποχή μας πια, πασιφανείς διολισθήσεις σε -αποδεδειγμένα, πλέον- ξεπερασμένες θεωρίες που η ίδια η Άρεντ ανέτρεπε τη μία μετά την άλλη, χρήσιμο θεωρούμε να υπενθυμίσουμε τα παραπάνω αποσπάσματα από τη σκέψη της. Ακριβώς γιατί η «διαφορά μεταξύ γεγονότος και φαντασίας», η «διάκριση μεταξύ αληθινού και ψεύτικου» δεν αφορά μόνο μεγάλα κοινωνικά σύνολα. Ιδίως δε σε μια εποχή που αυτά τα «σύνολα» διαμορφώνονται, σχεδόν αυτομάτως, μέσω των κοινωνικών δικτύων. Αφορά και πνευματικούς ανθρώπους -μιας ιδιόμορφης «διανοητικής ελίτ», που, ακόμη και ασυνείδητα, καταλήγουν να θέλουν να «μας προστατεύσουν από την πραγματικότητα». Περιχαρακωνόμενοι, δικαίως ορισμένες φορές, αλλά υπεραπλουστευτικά, σε αυτά τα «μικρά κακά», αναδεικνύοντας τα ως τον μοναδικό «δρόμο προς την κόλαση». Παραβλέποντας όμως ταυτοχρόνως πως σήμερα πια έχουμε να κάνουμε με ένα ολοκληρωτικό, παγκόσμιο, «Μεγάλο Κακό» που μας απειλεί με μια άμεση «Κόλαση». Και, ως γνωστόν, ο δρόμος προς την κόλαση δεν είναι ένας και μοναδικός. Όπως και μοναδική δεν είναι και η κόλαση, άλλωστε.
Η Χάνα Άρεντ γεννήθηκε στις 14 Οκτωβρίου του 1906