Ποιες απαντήσεις έχει η ΕΕ στα αιτήματα των κινητοποιήσεων στο Παρίσι;

Γιάννης Μαγκριώτης 23 Οκτ 2026

Οι κινητοποιήσεις, στο Παρίσι και σε πολλές Ευρωπαϊκές πόλεις, εκδηλώνουν τις διευρυνόμενες δυσκολίες στην καθημερινή ζωή μεγάλων τμημάτων των Ευρωπαϊκών κοινωνιών, κυρίως των νέων, την συρρίκνωση κοινωνικών κεκτημένων και την ανασφάλεια για το μέλλον.

Άνθρωποι, που ζουν σε καθεστώς διαρκούς εργασιακής και οικονομικής ανασφάλειας. Ζουν, κυρίως, στις παρυφές των μεγάλων ευρωπαϊκών μητροπόλεων, όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και κοινωνικά. Δεν συναναστρέφονται πραγματικά με τους κατοίκους των κέντρων των πόλεων και των πλούσιων συνοικιών. Μπορεί να μοιράζονται την ίδια πόλη αλλά σπάνια μοιράζονται την ίδια κοινωνική ζωή. Σε αυτή την ταξική και οικονομική διάσταση προστίθεται η κοινωνική διάκριση, και όλα αυτά μέσα σε συνθήκες τεράστιας και απολύτως ορατής ανισότητας. Μιας ανισότητας που τη βλέπουν καθημερινά, τη βιώνουν και τη μεταφέρουν στα παιδιά τους.

Παιδιά, που μεγάλωσαν μέσα σε ένα περιβάλλον στο οποίο κυριάρχησαν οι λεγόμενες μεταϋλιστικές αξίες: τα ατομικά δικαιώματα, η αναγνώριση των ταυτοτήτων, η αυτοέκφραση, η προστασία του περιβάλλοντος. Και όμως, αυτή η ίδια γενιά βγαίνει σήμερα στους δρόμους διεκδικώντας κάτι πολύ πιο παραδοσιακό: αναδιανομή του πλούτου, περισσότερους πόρους για τη δημόσια εκπαίδευση, προσιτή κατοικία και οικονομική ασφάλεια.

Η βιωμένη καθημερινή πραγματικότητά τους, σε συνδυασμό με την επιταχυνόμενη συγκέντρωση πλούτου και ισχύος σε μειοψηφικές κοινωνικές ομάδες δημιουργούν την αγανάκτηση και την ένταση στις εκδηλώσεις τους.

Οι κυρίαρχες πολιτικές ομάδες, συντηρητικές στην πλειοψηφία τους στις χώρες της ΕΕ, συνεπώς και στα θεσμικά όργανά της, φαίνεται δεν μπορούν και δεν θέλουν να κατανοήσουν το μέγεθος των προβλημάτων και κυρίως τα αίτια που τα παράγουν, γιαυτό και οι επιλογές τους είτε λειτουργούν πυροσβεστικά είτε βαθαίνουν τα προβλήματα.

Σίγουρα, οι διεθνείς γεωοικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, επηρεάζουν αρνητικά τις ευρωπαϊκές οικονομίες, ακόμη χειρότερα οι επιλογές του Πούτιν για την επιστροφή της Ρωσίας στο παλιό Αυτοκρατορικό και Σοβιετικό status της υπερδύναμης, στις οποίες προστέθηκαν οι εξίσου βίαιες επιλογές του Τράμπ, που θέλει, όπως λέει, να ξανακάνει τις ΗΠΑ την μοναδική υπερδύναμη, οξύνουν τα προβλήματα.

Δηλαδή, ουσιαστικά και οι δύο θέλουν να επαναφέρουν το status του Ψυχρού Πολέμου, σε τελείως όμως διαφορετικές συνθήκες.

Οι ουσιαστικοί αντίπαλοί τους είναι η Κίνα και η ΕΕ.

Η πρώτη με την αλματώδη οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική της ανάπτυξη, αμφισβητεί ευθέως τόσο το μεταπολεμικό status, όσο και τις επιλογές Τράμπ πρωτίστως.
Η ΕΕ είναι το πολιτικό, οικονομικό, θεσμικό και κοινωνικό αντίβαρο στις επιθετικές επιδιώξεις, τόσο του Τράμπ, όσο και του Πούτιν.

Όμως, η πολιτική, τεχνολογική και στρατιωτική υστέρησή της, την καθιστά ευάλωτη, τόσο απέναντι στην Ρωσία του Πούτιν, όσο και στις ΗΠΑ του Τράμπ, ενώ ταυτόχρονα, δέχεται μια εμπορική εισβολή από την Κίνα, που κάνει εκρηκτικά τα παραγωγικά και κοινωνικά προβλήματά της.

Δέχεται επίσης και μεγάλη πίεση μεταναστευτικών και προσφυγικών κυμάτων, που δημιουργούν οι πόλεμοι, διακρατικοί και εμφύλιοι, η κλιματική αλλαγή και η απίστευτη φτώχεια.

Παρ' ότι, οι χώρες της ΕΕ έχουν ανάγκη το εργατικό δυναμικό των τρίτων χωρών, η μεγάλη και ανεξέλεγκτη όμως εισροής τους δημιουργεί ή μεγεθύνει, υπαρκτά προβλήματα στις χώρες αυτές. Ένα από αυτά είναι και η ενίσχυση ακροδεξιών, ακόμη και νεοναζιστικών απόψεων, πρακτικών και φυσικά κομμάτων, που αξιοποιούνται από τον Τράμπ και τον Πούτιν, για την αποσταθεροποίηση της ΕΕ και των δημοκρατιών των χωρών μελών της.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, περισσότερο προβληματική διάσταση: μια βαθύτερη αμφισβήτηση της ίδιας της Ευρώπης, ως πολιτικού και αξιακού προτύπου, την οποία συναντά κανείς, τόσο εκτός της ηπείρου, όσο και σε ορισμένα τμήματα των ευρωπαϊκών κοινωνιών, ιδιαίτερα με μεταναστευτική καταγωγή, ακόμη και δεύτερης ή τρίτης γενιάς.Πιστεύω, πως υπήρξε μια μεγάλη παρεξήγηση. Πιστέψαμε πολλοί, πως η ήπειρος ήταν ελκυστική, πρωτίστως λόγω των αξιών της. Υποτιμήσαμε όμως, το πόσο αυτή η έλξη στηριζόταν στην οικονομική της ευημερία. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι αξίες αυτές θα διατηρήσουν την ίδια κανονιστική ισχύ, όταν η Ευρώπη χάνει τη σχετική οικονομική της υπεροχή και, κυρίως, όταν τα οφέλη της ευημερίας της δεν διαχέονται σε όσους έρχονται να ζήσουν σε αυτήν και στα παιδιά τους. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει μέρος της ελκυστικότητάς της προς όφελος ανταγωνιστικών πολιτικών και ιδεολογικών αφηγημάτων, που προέρχονται από δυνάμεις με ολοένα μεγαλύτερη οικονομική και γεωπολιτική ισχύ.

Τέλος, ένα μεγάλο μέρος όσων διαδηλώνουν σήμερα στη Γαλλία θα προσέλθει και στις κάλπες τον Απρίλιο. Και δεν θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο να φανταστούμε προς τα πού θα κατευθυνθεί εκλογικά, όπως είδαμε πρόσφατα και στο Βερολίνο και την Νέα Υόρκη. Θα ήταν μεγάλη έκπληξη, αν η πλειονότητα των σημερινών διαδηλωτών στη Γαλλία και στις άλλες  Ευρωπαϊκές πόλεις θα κατευθυνόταν εκλογικά προς τηνακροδεξιά.

Διαφορετική είναι η περίπτωση όσων πρωταγωνιστούν στα βίαια επεισόδια.

 Η βία προκαλεί φόβο, συντηρητικοποιεί τους ανθρώπους, ιδιαίτερα τις μεγάλες ηλικίες και εκείνες τις κοινωνικές ομάδες, που είτε έχουν υλικές απώλειες, όπως τα κατεστραμμένα μικρομάγαζα στο Παρίσι είτε φοβούνται ότι μπορεί να φέρουν ευρύτερες ανατροπές που θα ανατρέψουν το κοινωνικό και οικονομικό τους status.

Στην χώρα μας, τα προβλήματα είναι ακόμη πιο μεγάλα και το προσεχές μέλλον πιο ζοφερό. Η έλλειψη ανάλογων κινητοποιήσεων σήμερα, οφείλεται σε δύο κυρίως λόγους: Στην έκρηξή τους, την περίοδο 2011-2014 και την απογοήτευση από τα αποτελέσματα που έφεραν και, στην έλλειψη ορατής και συγκροτημένης εναλλακτικής πολιτικής πρότασης.

Σε αυτό το δυστοπικό περιβάλλον, που δεν φαίνεται σήμερα να υπάρχουν δυνάμεις να το αλλάξουν, οι κινητοποιήσεις στις χώρες της ΕΕ, είναι μια μικρή εικόνα του προσεχούς μέλλοντος, που μπορεί να έχει είτε θετική είτε αρνητική έκβαση.