Εκείνη η φοβερή στιγμή της διαδρομής προς τον θάνατο που δείχνουν οι φωτογραφίες, παρ' ότι παραμερίζει τα πάντα, δεν άγγιξε δύο κατηγορίες συμπολιτών μας:
α) Τους "σκα.....ψυχους" φανατικούς οι οποίοι, νομίζοντας πως έχουμε διαρκώς αποκρηά, ντύνονται δήθεν "φιλελεύθεροι" και - με πρόσχημα την ιδεολογία - βγάζουν τη χολέρα τους, υπονοώντας ότι αυτοί που πέθαναν "δεν ήταν άνθρωποι αλλά κομμουνιστές" και
β) Τα κοράκια της (σταλινογενούς) αριστεράς που καπηλεύονται και εμπορεύονται τον θάνατο, σαν να είναι δώρο και όχι τραγωδία. Οπότε και αυτοί - πάλι με πρόσχημα την ιδεολογία που καταργεί τον πραγματικό κόσμο - υπόρρητα καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα με τους "σκα.....ψυχους" για τους εκτελεσθέντες: ότι αυτοί που πέθαναν δεν ήταν άνθρωποι αλλά κομμουνιστές. Διότι αυτό τους επιτρέπει να εμπορευτούν τους νεκρούς.
Ενώ, βλέποντάς τους να πηγαίνουν στον θάνατο, αν μπορείς κάτι να αισθανθείς, το μόνο που σου συμβαίνει είναι ότι γίνονται όλοι δικά σου πρόσωπα. Άρα δεν μπορείς να ταχθείς με καμία εκδοχή των φανατικών που τελικά, όπως πάντα, μαζεύονται στην ίδια πλευρά. (Εδώ στο ότι οι εκτελεσθέντες δεν ήταν άνθρωποι).
Αντίθετα, αν δεν είσαι τυφλωμένος από τον φανατισμό, ταυτίζεσαι με τα θύματα. Και έρχεσαι στη θέση τους, αναζητώντας τι να σκεφτόταν εκείνη τη φοβερή στιγμή ο καθένας.
Για τη μάνα του που βυθίζεται στο αδιανόητο για κάθε μάνα, για τη γυναίκα του που νοιώθει ότι την προδίδει φεύγοντας από τη ζωή, για τα παιδιά του που δεν θα τα δει να μεγαλώνουν, για την αγαπημένη του που δεν της μίλησε ποτέ, για τους φίλους του που δεν θα ξανακάνει συντροφιά, για τις φιλοδοξίες του που τελειώνουν προτού καν τις εκφράσει, για τα μέρη που δεν πήγε, για τις χαρές που γνώρισε και αφήνει πίσω του, για τις χαρές που δεν γνώρισε, για όλα όσα είναι η ίδια η ζωή.
Οπότε, αν αντιλαμβάνεσαι τι σημαίνει ανθρωπινότητα, καταλαβαίνεις ότι δεν είναι ούτε ήρωες για να τους εμπορευτείς, ούτε προδότες για να τους λοιδορήσεις. Αλλά κάτι πολύ πιο σπουδαίο, που ούτε οι κάπηλοι, ούτε οι "σκα.....ψυχοι" φανατικοί μπορούν να καταλάβουν: Είναι άνθρωποι....