Στην σύγχρονη πολύπλοκη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα, η οποία κινείται προς το μέλλον με πολύ μεγάλη ταχύτητα και ακόμη δεν ελέγχονται οι παραγόμενες ανισορροπίες, η δυναμική της εξέλιξης συμπαρασύρει τις κοινωνίες στην οικοδόμηση συνθηκών ρευστότητας και αβεβαιότητας, διότι οι πολίτες την ακολουθούν χωρίς να συνδιαμορφώνουν την ακολουθούμενη πορεία με την λειτουργία τους ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων.
Στο πλαίσιο της κοινωνίας του θεάματος (το θέαμα και η εντύπωση, που προκαλεί, προσδίδουν νόημα στη ζωή), της μαζοποίησης των κοινωνιών και της οπτικής του μονοδιάστατου καταναλωτισμού καλλιεργούνται ανάλογες συνθήκες και στην πολιτική λειτουργία. Αυτό συμβάλλει στην προώθηση της ενεργοποίησης των πολιτών ως καταναλωτών πολιτικών μηνυμάτων με διαφημιστικού τύπου φορτίο σε σχέση με το μέλλον και την ευημερία.
Είναι εμφανές, ότι η πολιτική λειτουργία των πολιτών δεν στηρίζεται στην ορθολογική προσέγγιση και κατανόηση της πραγματικότητας, ώστε να γνωρίζουν τις επιπτώσεις των επιλογών τους, αλλά στις φαντασιώσεις και εξιδανικεύσεις των συνθηκών του μέλλοντος στο πλαίσιο της διαφημιστικού προσανατολισμού επικοινωνιακής οπτικής.
Αυτές οι συνθήκες βέβαια δεν εγγυώνται ομαλή και λειτουργική κοινωνική πορεία προς το μέλλον, το οποίο θα γίνεται συνεχώς όλο και πιο δύσκολα διαχειρίσιμο, διότι θα διευρύνεται η αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική λειτουργία και το πολιτικό σύστημα. Ουσιαστική συμβολή για την αποφυγή ανάπτυξης αυτών των συνθηκών μπορεί να παρέχει η οικοδόμηση λειτουργικής κοινωνίας πολιτών, η οποία θα είναι σε θέση να εκφράζει το κοινωνικό συμφέρον και να το προωθεί στο πλαίσιο ουσιαστικού διαλόγου με το πολιτικό σύστημα και τους πολιτειακούς θεσμούς, χωρίς να προκαλούνται κοινωνικές αναταράξεις (π.χ. διαδηλώσεις, βία κ.λ.π.).
Αυτό βέβαια είναι εφικτό, εάν πληρούνται ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Μια από τις πιο βασικές, στην Ελλάδα, είναι η λειτουργία των δομών της κοινωνίας πολιτών χωρίς εξαρτήσεις από τα κόμματα και το κράτος, ώστε να μπορούν να εκφράζουν το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον.
Ταυτοχρόνως είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη να αναπτύσσεται διάλογος στις τοπικές κοινωνίες για την ανάδειξη, έκφραση και προώθηση της πραγμάτωσης του κοινωνικού συμφέροντος. Τονίζεται δε, ότι στο πλαίσιο αυτής της δραστηριοποίησης ενισχύεται η οικοδόμηση κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης στους πολίτες, ενώ προωθείται και η κοινωνική συνοχή.
Πολύ σημαντική προϋπόθεση επίσης είναι και η συστηματική συνεργασία της κοινωνίας πολιτών με την επιστημονική κοινότητα για την διαμόρφωση τεκμηριωμένου σχεδιασμού της πορείας προς το μέλλον και της οπτικής προώθησης του κοινωνικού συμφέροντος στην σύγχρονη δυναμική της εξέλιξης σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και υψηλού βαθμού πολυπλοκότητας.
Επίσης είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη οι δομές της κοινωνίας πολιτών να λειτουργούν και με ευρωπαϊκή οπτική στην δραστηριοποίηση τους στις τοπικές κοινωνίες, ώστε να προωθείται και η καλλιέργεια ευρωπαϊκής συνείδησης και ευθύνης. Αυτό βέβαια επιτυγχάνεται με την συστηματική συνεργασία των δομών της κοινωνίας πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την οικοδόμηση δικτύων ανάλογης εμβέλειας και την μεταξύ τους συνεργασία για την αποκατάσταση κοινωνικών συνθηκών, οι οποίες συμβάλλουν στην ευρωπαϊκή ενοποίηση χωρίς ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τέλος πολύ σημαντική παράμετρος για την οικοδόμηση αποτελεσματικής και ουσιαστικής ενεργοποίησης της κοινωνίας πολιτών στην δυναμική της εξέλιξης είναι η δημιουργία θεματικών δικτύων (π.χ. με πολιτισμικό, περιβαλλοντικό κ.λ.π. προσανατολισμό) τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, τα οποία με την αξιοποίηση και της επιστημονικής γνώσης θα συμβάλλουν στην διαπολιτισμική προσέγγιση και συνεργασία των κοινωνιών και την διασφάλιση ειρηνικής πορείας προς το μέλλον. Αυτό είναι πολύ κρίσιμη παράμετρος στις συνθήκες υψηλής ρευστότητας και διακινδύνευσης, που παράγει η σύγχρονη γεωπολιτική δυναμική.
Εάν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, η κοινωνία πολιτών θα μπορεί να συμβάλλει στον σχεδιασμό και στην πραγμάτωση του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος σε συνθήκες ειρήνης και ευημερίας χωρίς ανισότητες, διότι οι δομές της θα λειτουργούν ως συλλογικά υποκείμενα και όχι ως «εργαλεία» του πολιτικού συστήματος, το οποίο επενδύει στον έλεγχο τους για την αποκόμιση εκλογικού οφέλους.
Παράλληλα διαμορφώνονται οι κατάλληλες συνθήκες για την οικοδόμηση κοινωνικών κινημάτων, τα οποία στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας όχι μόνο θα αναδεικνύουν και θα εκφράζουν το κοινωνικό συμφέρον, αλλά ταυτοχρόνως θα διαλέγονται με το πολιτικό σύστημα και θα συμμετέχουν στην οριοθέτηση της δυναμικής της εξέλιξης με θετική προοπτική, διότι οι πολίτες δεν θα ενεργοποιούνται ως καταναλωτές διαφημιστικού τύπου πολιτικών μηνυμάτων, αλλά θα στηρίζουν τις επιλογές και αποφάσεις τους στην πολυδιάστατη ενημέρωση, ανάλυση και ορθολογική προσέγγιση της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης πολύπλοκης πραγματικότητας.
Ουσιαστικά διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την λειτουργία της κοινωνίας πολιτών ως πυλώνα της δημοκρατίας, η οποία αυτή την περίοδο υφίσταται πολύ αρνητικές πιέσεις από την ακολουθούμενη από τα κόμματα επικοινωνιακή οπτική, η οποία εξαντλείται στην διοχέτευση φαντασιώσεων για το μέλλον, που στηρίζονται σε εξιδανικεύσεις και την ενεργοποίηση του συναισθήματος και του θυμικού και όχι στην πολυδιάστατη και σε βάθος ενημέρωση των πολιτών για την πολύπλοκη πραγματικότητα με εργαλείο τον ορθολογισμό.