AI-Amodei

Γιώργος Β. Ριτζούλης 22 Σεπ 2026

Εξαιτίας της μονόπλευρης συσσώρευσης τεράστιου μεγέθους κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής ισχύος σε πολύ μικρές μερίδες των κοινωνιών, ο ανορθολογισμός και η εγωιστική καταστροφικότητα αποκτούν πλεονέκτημα· έτσι η Πολιτεία γίνεται μη κυβερνήσιμη. Αυτό το ήξεραν στην εποχή τους μέχρι και ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, στοχαστές με ολιγαρχικές κλίσεις, ωστόσο αρκετά σκληροί ορθολογιστές ώστε να μην αποδέχονται ως αναπότρεπτο πεπρωμένο την εγγενή αυτοκαταστροφική δυναμική των ολιγαρχικών συστημάτων. Μέχρις εδώ, ουδέν καινόν υπό τον ήλιον: Βλέπουμε και σήμερα πολλούς «να προτιμούν το κακό», πιστεύοντας ότι έτσι οι άλλοι θα «τους περνούν για έξυπνους»· και, όπως μας δίδαξε ο Θουκυδίδης, «πάντων δ᾽ αὐτῶν αἴτιον ἀρχὴ ἡ διὰ πλεονεξίαν καὶ φιλοτιμίαν» - αιτία όλων αυτών είναι η εξουσιομανία, η οποία έχει ρίζες στην πλεονεξία και στην φιλοδοξία.

Το νέο είναι μια άλλη μορφή «ανορθολογισμού των ισχυρών»· τρέφεται μεν από τις ίδιες ρίζες, όμως στα επιχειρήματα τους, οι ισχυροί των ημερών προσθέτουν την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα που γεννούν οι ίδιες οι μεγάλες υποσχέσεις τους. Τώρα, οι ισχυρότεροι συνήγοροι της ολιγαρχίας δεν είναι βασιλείς, τύραννοι και οι ακόλουθοι τους, αλλά δισεκατομμυριούχοι γκουρού της τεχνολογίας. Μερικοί από αυτούς επιχειρούν να την νομιμοποιήσουν καταφεύγοντας στην εσχατολογία, αποδεχόμενοι ως μοίρα της ανθρωπότητας τον Αρμαγεδδώνα και οργανώνοντας ένα «Φασισμό των Έσχατων Ημερών» (Naomi Klein / Astra Taylor, End Times Fascism).

Η καθυστερημένη, εκ του αποτελέσματος ανησυχία, για το πού μπορεί να οδηγήσει η τερατωδώς παράλογη αυταπάτη ότι η τεχνολογία μπορεί να ελέγξει αποτελεσματικά και ορθολογικά την φύση, την εξωτερική και την εσωτερική του ανθρώπου, προκαλεί αντιφατικές αντιδράσεις. Κάποιοι επιταχύνουν με ορμή προς το χάος, άλλοι σκέφτονται τώρα το χειρόφρενο έκτακτης ανάγκης: Σήμερα, ακόμη και οι ίδιοι οι δημιουργοί της λεγόμενης τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή των μεγάλων ψηφιακών γλωσσικών μοντέλων, έφθασαν να αναρωτιούνται άν το δημιούργημα τους θα καταστρέψει την ανθρωπότητα. Προτείνουν, προς το παρόν, να «φρενάρει» η ταχύτατη εξέλιξη των δημιουργημάτων τους και ζητούν ρυθμιστικές παρεμβάσεις της κρατικής - πολιτικής εξουσίας.

Ωστόσο, χρειάζεται να «διαβάσουμε» ρεαλιστικά τα λεγόμενα τους, λαμβάνοντας υπόψη τί διακυβεύεται και λαμβάνοντας στοιχειώδη μέτρα προφύλαξης: Όπου μιλούν τα τρισεκατομμύρια, δηλαδή τα δώδεκα μηδενικά μετά τη μονάδα και ο εκθέτης 12 στις δυνάμεις του 10, εκεί υψώνεται στην δωδεκάτη δύναμη και ο κυνισμός. Τί σκέφτονται πραγματικά λοιπόν; Τί υπάρχει στο πίσω μέρος του κεφαλιού αυτών των ανθρώπων; Φοβούνται πραγματικά για την τύχη του κόσμου; Αυτοί; Ή, απλά, επιζητούν μια κρατική παρέμβαση για να παρεμποδίσει ανταγωνιστές τους, νεοεισερχόμενους σ' αυτό τον κλάδο της οικονομίας, και έτσι να διατηρήσουν την δική τους κυριαρχική θέση; Ή μήπως θέλουν το πάγωμα για να μειώσουν τα λειτουργικά κόστη, προκειμένου να φανούν πιο λογικές οι γιγαντιαίες χρηματιστηριακές αποτιμήσεις των επιχειρήσεων τους, και έτσι, στην περίπτωση μιας κρίσης, να μην αποχωρήσουν τα κεφάλαια που έχουν επενδυθεί σ΄αυτές;

Ή κάνουν απλά διαφήμιση, χρησιμοποιώντας τον εντυπωσιασμό, τον ντόρο και την έξαψη που προκαλεί ο τρόμος; «Κυττάχτε τί δυνατά προϊόντα φτιάχνουμε και πουλάμε! Τόσο δυνατά, ώστε μπορούν να καταστρέψουν την ανθρωπότητα! Πάρε κόσμε!»

Ωστόσο, έτσι ή αλλιώς, όποιες και να είναι οι πραγματικές προθέσεις τους, με τέτοια «εσχατολογικά» επιχειρήματα αυτοϋπονομεύονται. Διότι υπονομεύουν την υπόσχεση για μια πιο «ελεύθερη και πλούσια ζωή», άρα και ζωή πιο ασφαλή, στην οποία στηρίζεται όλο το αφήγημα της μετατροπής της προόδου σε νέα μυθολογία και του μέλλοντος σε νέο χρυσό αιώνα.

Τί συνέβη κύριοι Sam Altman, Dario Amodei, Elon Musk και Σία; Ελευθεριακό καρτέλ; Ή θέλετε να μας πείσετε ότι κάνατε συμφωνία με τον Διάβολο; Και κατάφερε να σας εξαπατήσει ο Οξαποδώ; Εξαπάτησε και εσάς; Εσάς που «φαντάζεστε πως υψωθήκατε σ’ ένα επίπεδο του ανθρώπινου πολιτισμού, στο οποίο κανείς δεν έφτασε προηγουμένως» (Μαξ Βέμπερ);

Τα μεσαιωνικά φαντάσματα τύπου Φάουστ και ο τρόμος της πρώιμης νεωτερικότητας και των αρχών της βιομηχανικής εποχής, όταν για πρώτη φορά κάποιοι σκιάχτηκαν από το φάσμα του Σύγχρονου Προμηθέα - Φρανκενστάιν και του Τελευταίου Ανθρώπου (Μαίρη Σέλλευ, 1797 – 1851), επιστρέφουν, τώρα ζωντανά και χειροπιαστά, σε εποχή, υποτίθεται, μέγιστης αποδέσμευσης από το «βασίλειο της αναγκαιότητας». Είναι εποχή στην οποία, κατά πώς μας λένε, το κεφάλαιο συσσωρεύεται αντλώντας μόνον από πράγματα άυλα, και αυτά που μετρούν και έχουν αξία (ακόμη και χρηματιστηριακή!) είναι κυρίως τα άυλα bits, όχι τα σωματίδια της ύλης, όχι τα κβάντα της ενέργειας.

Η πραγματική φιλελεύθερη δημοκρατία, η μόνη που αξίζει αυτό το όνομα, είναι το πολίτευμα που χτίστηκε σταδιακά, παράλληλα με την σχετική αύξηση του βαθμού υλικής ασφάλειας μεγάλων πληθυσμών σε μεγάλα τμήματα του πλανήτη. Το άλλο όνομα αυτής της υλικής ασφάλειας είναι κράτος πρόνοιας σε τόπους με ειρήνη και ελευθερία. Αυτή που βιώνουμε τώρα είναι εποχή μεγάλης αν-ασφάλειας: Βλέπουμε παντού εμπρηστές της κοινωνικής συνοχής να ρίχνουν βενζίνη στη φωτιά, μεγάλους και μεγάλης διάρκειας πολέμους, γεωπολιτική απορρύθμιση, προπαντός βλέπουμε μια κλιματική κρίση που υπερβαίνει κάθε προηγηθείσα πρόβλεψη για την σφοδρότητα και την επιτάχυνση της. Tώρα τρώει τα σωθικά μας και ο φόβος μήπως καταστρέψει την ανθρωπότητα ένα τεχνικό δημιούργημα της.