Αιδώς, Δίκη, ακροδεξιά και αριστερά

Κώστας Πετρουλάς 24 Σεπ 2026

Πως γίνεται να υποστηρίζει κάποιος τους δικτάτορες, τους εισβολείς, τα θεοκρατικά καθεστώτα, και να συκοφαντεί δημοκρατίες και λαούς που αμύνονται για την ύπαρξή τους; 

Οι ακροδεξιοί ακολουθούν μια κεντρική ιδέα, εθνικοσοσιαλιστική,η οποία βασίζεται στην επικράτηση των ισχυρών. Η ιδέα είναι μακάβρια, απάνθρωπη, αλλά βγάζει νόημα∙ ταιριάζει με την υποστήριξη στους εγκληματίες και την αποστροφή στη δημοκρατία. Το προφανές βέβαια είναι, ότι οι οπαδοί τους συγκαταλέγουν τον εαυτό τους στους ισχυρούς, στους θύτες και όχι στα θύματα. Οπότε προκύπτει το ερώτημα: πώς δεν αντιλαμβάνονται ότι μια θεσμικά ανεξέλεγκτη διακυβέρνηση των ισχυρών θα επιδοθεί σε θηριωδίες, όχι μόνο κατά των ανίσχυρων, αλλά και κατά των λιγότερο ισχυρών, σφάζοντας ενδεχομένως και τους ίδιους; Πάμπολλα τα ιστορικά παραδείγματα με κορυφαίο εκείνο της «Νύχτας των Μεγάλων Μαχαιριών» το ’34, στη Γερμανία. Ο Χίτλερ δολοφόνησε τονΡεμ, αρχηγό των ταγμάτων εφόδου του ναζιστικού κόμματος και πολλά μέλη επειδή είχαν αποχτήσει μεγάλη δύναμη στο κόμμα, προκειμένου να έχει την απόλυτη εξουσία ο ίδιος. Τι τους τυφλώνει και δεν βλέπουν το ολοφάνερο, πως οι πλέον αδίστακτοι εκ των ισχυρών θα ορίσουν τη μοίρα τους και πως αυτή η ιδιότητα δεν περιλαμβάνει ίχνος δικαιοσύνης, ούτε προς τους οπαδούς;

Το παραδοξότερο όμως αφορά την αριστερά ή την «αριστερά». Μυημένοι σε ουμανιστικές ιδέες, άσπονδοι υπερασπιστές των ανίσχυρων, οπαδοί μιας διευρυμένης (στη θεωρία) δημοκρατίας, κατέληξαν να υπερασπίζονται με πάθος όλες τις βαρβαρότητες της ανθρωπότητας, μαζί με την ακροδεξιά. Ο λόγος τους, μάλιστα, έχει πολλαπλάσιο  βάρος από εκείνον των εθνικοσοσιαλιστών αφού συνοδεύεται από το άλλοθι των ιδεών τους. Γιατί; Τι τους ελέγχει και τι τους ωθεί στον κατήφορο της ταύτισης με τον ολοκληρωτισμό και την αδικία;

 Σε ένα απόσπασμα από τον διάλογο του Πρωταγόρα με τον Σωκράτη, στο κείμενο του Πλάτωνα, ο Πρωταγόρας αφηγείται τον μύθο της αρωγής του Προμηθέα και του Δία προς την ανθρωπότητα.Ο Προμηθέας έδωσε στους ανθρώπους τη φωτιά και τη σοφία να ασκούν τις τέχνες, προκειμένου να επιβιώσουν. Όμως αυτό από μόνο του δεν ήταν αρκετό. Οι άνθρωποι θα έβλαπταν, ο ένας τον άλλον. Καθώς δεν διέθεταν την ικανότητα της δίκαιης και ειρηνικής συνύπαρξης, δεν μπορούσαν να συγκροτήσουν οργανωμένες πόλεις, το οποίο ήταν απαραίτητο για την επιβίωσή τους.Γι’ αυτό ο Δίας έδωσε εντολή στον Ερμή να μοιράσει σε όλους τους ανθρώπους την Αιδώ και τη Δίκη.

  Η Αιδώς, το άσχημο συναίσθημα της ντροπής, συγκρατεί τον άνθρωπο από συμπεριφορές οι οποίες πλήττουν τον συνάνθρωπο.

  Η Δίκη, ως αίσθηση δικαίου και δικαιοσύνης, του υποβάλλει να μη μεροληπτεί στις κρίσεις του και στις πράξεις του, να μην ευνοεί την αδικία.

Αυτές οι δύο αρετές αποτελούν τη βάση της πολιτικής αρετής. Προσδίδουν την ικανότητα της συνύπαρξης μέσα σε μια οργανωμένη κοινωνία και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την συλλογική και προσωπικήευημερία και πρόοδο.

Λέει λοιπόν ο Πλάτωνας πως,η δικαιοσύνη και ο σεβασμός προς τον άλλον είναι έμφυτες σε όλους.Εννοεί προφανώς πως υπάρχουν σαν προδιάθεση στον άνθρωπο αφού η συνέχεια της συζήτησης περιστρέφεται στο πώς θα καλλιεργηθούν αυτές οι αρετές, οι οποίες συνιστούν την πολιτική αρετή.

  Τι εμποδίζει τον άνθρωπο να σκέφτεται και να δρα με Αιδώ και Δίκη; Σαφώς, το ατομικό συμφέρον σε βάρος των άλλων.

  Σε τι συνίσταται το ατομικό συμφέρον;

  Αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα και η σωστή απάντηση μπορεί να εξηγήσει γενικότερες συμπεριφορές των ανθρώπων, σίγουρα και την σημερινή συμπεριφορά των οπαδών της αδικίας.

Το ατομικό συμφέρον αποτελείται από δύο συστατικά.

Το ένα, στο οποίο στεκόμαστε όλοι μας εύκολα, είναι το οικονομικό: Η επιβίωσηκαι κατ’ επέκταση η καλύτερη δυνατόν διαβίωση. Εξηγεί πολλά, αλλά αφήνει ανεξήγητα, επίσης πολλά. Σίγουρα δεν απαντάει στα ερωτήματα που θέσαμε στην αρχή σχετικά με την… κοινή εξωτερική πολιτική της αριστεράς και της δεξιάς, η οποία συντάσσεται με την βαρβαρότητα.

Το άλλο συστατικό αφορά την ευρύτερη ουσία της Αιδούς και της Δίκης, τις οποίεςμας εμφύτευσε ο Δίας (Θεός, Φύση, Συμπαντική Τάξη) και είναι εκείνο πουξεκλειδώνει το «μυστήριο».

  Η Αιδώς, μας ωθεί να κερδίζουμε με τη συμπεριφορά μας την εκτίμηση των άλλων. Να είμαστε «αποδεχτοί».

  Η Δίκη ορίζει να μην βλάπτουμε τους άλλους. Να είμαστε «καλοί».

Ο άνθρωπος βιώνει δυστυχία όταν είναι αποσυνάγωγος και κακός. Απ’ αυτό προκύπτει το συμφέρον του: Να είναι, «κάποιος» και «καλός,ανάμεσα στους άλλους».

  Εύκολα μπορούμε να διακρίνουμε το ταβάνι και τον πάτο, όπου ανάμεσα τους ενυπάρχει η διαρκής προσπάθεια όλων μας να φτάσουμε στο άριστο και να αποφύγουμε το χείριστο.

  Εκείνος που εστιάζει στην προσφορά προς τον συνάνθρωπο, αναγνωρίζεται, εισπράττει αθόρυβα την καταξίωση, γίνεται αβίαστα «κάποιος» και «καλός».

  Εκείνος πουεστιάζει στη δόξα, χάριν της οποίας είναι πρόθυμος να βλάψει τον συνάνθρωπο, αφ’ ενός κινδυνεύει από τις συνέπειες της ματαιοδοξίας: την απόρριψη έως και την γελοιοποίηση, αφ’ ετέρου, αργά ή γρήγορα, εισπράττει την αποδοκιμασία.

 Το βέβαιο είναι πως, κανένας δεν μπορεί να ξεφύγει από το κούρντισμα της Φύσης. Από την ανάγκη να είναι διακριτός και ωφέλιμος, ή να δείχνει τέτοιος. Σίγουρα, μια τέτοια καθολική διπλή αναγνώριση είναι πρωταθλητισμός για λίγους. Ούτε η μαμά Τερέζα δεν παίρνει ολόκληρο το έπαθλο. Ωστόσο, όλοι έχουμε τη ροπή να ικανοποιήσουμε αυτή την έμφυτη ανάγκη μας συμμετέχοντας σε μεγαλύτερες ή μικρότερες ομάδες, απόψεων, ιδεών και δράσης.

  Αλλά η ομάδα, πολλές φορές μετατρέπεται σε φενάκη, είτε είναι οργανωμένη ως κόμμα, σύλλογος κλπ, είτε είναι χαλαρή ως περιβάλλον κοινών απόψεων και ιδεών. Η πιθανότητα, κάποιες ιδέες και απόψεις να οδηγήσουν σε λάθος δρόμο, έως και στο αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που προβάλλουν, δεν λείπει ποτέ. Τότε, σε τέτοιες περιπτώσεις, το άτομοβρίσκεται ενώπιον σοβαρού διλήμματος: Να παρακολουθήσει την αλήθεια η οποία ξεστράτισε από το σχέδιο τής ιδέας, οπότε να αποχωριστεί και την ομάδα, ή να παραμείνει στην ασφαλή προσωπική αναγνώριση από την ομάδα; Η Αιδώς και η  Δίκη, του ζητάνε να πάρει θέση. Η επιλογή της άρνησης να συνταχθεί με την αρετή, η επιλογή του ανόσιου ατομικού συμφέροντος, της διατήρησης μιας αίσθησης καταξίωσης εντός του κύκλου των ομόγνωμων προϋποθέτει αυτό-εξαπάτηση, συνήθως, μη συνειδητή. Αν η αιτία είναι η αφέλεια, η λειψή πληροφόρηση, η λειψή ενσυναίσθηση, ή οποιαδήποτε άλλη, δεν είναι του παρόντος να το ψάξουμε. Είναι μια πράξη ατομικού συμφέροντος σε βάρος του συνόλου και η όποια αιτιολογία πτώσης στην πλευρά της αδικίας, δεν αποτελεί δικαιολογία, δεν αθωώνει το άτομο.

  Οι κατασταλαγμένοι οπαδοί της βαρβαρότητας, οι ακροδεξιοί, υποστηρίζονται από ένα στρεβλό ιδεολόγημα και κρύβουν κάτω από το χαλί τη βουλιμία τους για το σκέτο ατομικό τους συμφέρον. Απολαμβάνουν το «κάποιος» από το φόβο των άλλων και όχι από την εκτίμηση, ενώ το «καλός» το εισπράττουν από την ομάδα τους, πλαστογραφημένο.

  Το φαινομενικά παράδοξο συμβαίνει στους όψιμους οπαδούς της βαρβαρότητας που δηλώνουν μέλη ή φίλοι της αριστεράς. Ένα μέρος της, βέβαια, στάθηκε στην πλευρά που συνάδει με την Αιδώ και την Δίκη∙ την εγκατέλειψε. Όχι χωρίς κόστος. Όχι χωρίς το κόστος, που σωστά φοβούνται όσοι παρέμειναν. Οι δραπέτες από το μπουλούκι των βολεμένων στην πρώην δόξα της αριστεράς και στην νυν προδοσία των ιδεών της, αποκαλούνται… προδότες. Ναι, οι κατηγορίες προέρχονται από εκείνους που επέλεξαν το προσωπικό «ένδοξο» συμφέρον τους, πλαστογραφώντας την πραγματικότητα και συνεισφέροντας τα μέγιστα στην αδικία.

Φυσικά, όλο αυτότο φιάσκο δεν έπεσε από τον ουρανό. Έχει μια εξήγηση, της οποίας πυρήνας είναι η άστοχη μαρξιστική κοσμοθεωρία.

Η αριστερά, ιστορικά, κατείχε το (εν μέρει πλαστό, εν μέρει γνήσιο) ηθικό πλεονέκτημα. Η ανθρωπιστική θεωρία του σοσιαλισμού με ορίζονται την αταξική κοινωνία είχε εξυψώσει την αίσθηση ηθικής υπεροχήςτων οπαδών της, τηνείχε θέσει στο απυρόβλητο. Η πραγματικότητα, βέβαια, διέψευσε την θεωρία, αφού το νέο πολιτικό σύστημα αποδείχθηκε στυγνή κομματική δικτατορία. Άφησε ωστόσο ανέγγιχτη την (τάχα;) αγαθή πρόθεση μιας κατηγορίας αγίων αριστερών. Δηλαδή, ψοφήσανε τα πρόβατα και ζήσαν τα κουδούνια, έζησε το όνειρο ενός ανέφικτου παράδεισου. Οι μεν ορθόδοξοι παρέμειναν πιστοί στην στρατηγική της κόλασης, στη δικτατορία του προλεταριάτου. Οι δε αιρετικοί με καλλιτεχνικό ψευδώνυμο, ανανεωτές, δεν ευτύχησαν να συντάξουν και να προτείνουν κανένα σχέδιο ανανέωσης του μαρξισμού – λενινισμού. Αμφότεροι, ωστόσο, οχυρώθηκαν στο περιβάλλον που τους αναγνωρίζει σαν σπουδαίους, ένεκα των (διαψευσμένων) ιδεών τους. Η μεταξύ τους αντιπαλότητα έχει να κάνει με το ποιος είναι γνησιότερος αριστερός. Δηλαδή, ποιος είναι δικαιότερος και επιφανέστερος σε ένα ουτοπικό ιδεώδες, όπου οι μεν πρεσβεύουν το απείρως χειρότερο του καπιταλισμού, οι δε το τίποτα.

  Εν τούτοις, τους ενώνει ένας κοινός τόπος: η αναγνώριση του ίδιου εχθρού. Και ο εχθρός τους είναι ο καπιταλισμός, του οποίου ναυαρχίδα θεωρούν την δημοκρατική Δύση. Αρνούνται να προσχωρήσουν σε πολιτικές που έχουν σκοπό να θεραπεύσουν τα (υπαρκτά) κακώς κείμενα επειδή αυτό θα εξαφάνιζε το «κεκτημένο» προσωπικό όφελος, τον «ευγενή» τίτλο του αριστερού, την ικανοποίηση να νιώθουν άγιοι. Μοιραία, αυτή η εμμονήτούς οδηγεί να κάνουν φίλους, τους εχθρούς των εχθρών τους. Κατά κανόνα, τους εχθρούς της δημοκρατικής Δύσης και κατ’ επέκταση τους εχθρούς της Δημοκρατίας. Οπότε, συντάσσονται με όλες τις μορφές εγκληματικής τυραννίας, με τις βάρβαρες πολιτικές των φορέων  τους, κρατών ή οργανώσεων:Ρωσία, Ιράν,Βενεζουέλα, Χαμάς, Χεζμπολάχ, κλπ. Ο κατήφορος δεν έχει τέλος. Η ταύτιση έως και με τον ρατσισμό των ναζί είναι ήδη γεγονός. Ο ετεροπροσδιορισμός τούς προσφέρει το άλλοθι διατήρησης του ψευδεπίγραφου τίτλου «αριστερός». Είναι βάλσαμο στηνψυχή τους και δηλητήριο στην ψυχή της κοινωνίας.

  Το υγιές κομμάτι των πολιτών, εκείνο που διεκδικεί το προσωπικό συμφέρον του μέσα από το συμφέρον της Πόλης, δεν έχει περιθώρια να πει στον… Δία,«Πάτερ, άφεςαυτοίς, ου γαρ οίδασι τί ποιούσι». Είναι υποχρεωμένο να παρακολουθήσει ό,τι του ζητάει η Αιδώς και η Δίκη. Συμπεριλαμβανομένου και του πόλεμου εναντίον τους.