Κατά τη συστεμική κοινωνιολογική θεώρηση, η κοινωνικο-οικονομική ανάπυξη που συνετελέσθηκε στην χώρα μας τα τελευταία χρόνια είχε σαν αποτέλεσμα και την αύξηση της ‘’εντροπίας’’ του κάθε εντόπιου κοινωνικού συστήματος . Η κατάσταση αυτή σε δεύτερο πλάνο, λόγω της αύξησης της ‘’ενεργειακο-κοινωνικής αταξίας’’ του κάθε τέτοιου συστήματος, είχε και σαν επακόλουθο τη αναστάτωση της κοινωνικής ισορροπίας, που με τη σειρά της ήταν και είναι η γενεσιουργός αιτία της αύξησης της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας.

Η έξαρση των τελευταίων χρόνων

Πράγματι τους τελευταίους μήνες στα δελτία των ειδήσεων γίνεται πολύ συχνά η αναφορά για περιστατικά παραβατικότητας και εγκληματικότητας στην χώρα μας. Η συχνότητα αυτή δεν είναι η συνήθης των τελευταίων δεκαετιών. Βέβαια οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι και στην Ελλάδα όπως και στον διεθνή χώρο, όταν συντελείται κοινωνική και οικονομική πρόοδος, σχεδόν πάντα, αυτή συνοδεύεται και με μια ευρύτερη κοινωνική αναστάτωση στην οποία παρατηρείται και το φαινόμενο της αύξησης της εγκληματικότητας.

Η προκαλούμενη ‘’κοινωνική αταξία’’

Αυτά τα φαινόμενα στις καταστάσεις κοινωνικών εξελίξεων, αναφύονται σχεδόν νομοτελειακά και η ερμηνεία τους βασίζεται στις αυξημένες δυναμικές που αναπτύσσονται στους κοινωνικούς χώρους. Στην προσπάθειά μας να τεκμηριώσουμε μια εξήγηση για αυτό, θα πρέπει να δανειστούμε μία θεώρηση από την επιστήμη της φυσικής και πιο συγκεκριμένα, από τη θεωρία για το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα. Θα λέγαμε λοιπόν ότι στον κάθε κοινωνικό χώρο ο οποίος λειτουργεί ως ένα κλειστό σύστημα με συγκεκριμένο κοινωνικο – ενεργειακό status, προκαλούνται δυναμικές αλλαγές όταν εισάγονται νέες πληροφορίες και νέες γνώσεις. Έτσι το status αυτό μεταβάλλεται εξ αιτίας της αυξημένης δυναμικής κατάστασης την οποία αποκτούν τα μέλη του συστήματος. Η νέα αυτή κατάσταση που προκύπτει, προκαλεί τη μεταβολή της εντροπίας του συστήματος. Ως εντροπία δε του οποιουδήποτε συστήματος, φυσικού ή κοινωνικού, ορίζουμε, το ‘’επίπεδο αταξίας’’ των μελών ή των στοιχείων που το συνθέτουν, όταν αυτό βρίσκεται σε κατάσταση ισορροπίας. Η ‘’αταξία ‘’ βέβαια αυτή, ορίζεται ως ένα ιδιαίτερα θετικό χαρακτηριστικό, το οποίο συμβάλει στην αναβάθμιση του οποιουδήποτε επιπέδου από τα οποία καθορίζεται ή συντίθεται ένα σύστημα. Για να καταφέρει λοιπόν το κοινωνικό σύστημα να επαναποκτήσει την ισορροπία του, στη νέα του αυτή προηγμένη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει εξ αιτίας της αύξησης δηλαδή της εντροπίας του, θα πρέπει να υπάρξουν επιπλέον ενέργειες και δράσεις, ώστε να διαφυλαχθεί η ενότητα αλλά και η οντότητα του συστήματος.

Η αιτιολόγιση

Αν λοιπόν προσπαθήσουμε να μεταφέρουμε τις παραπάνω θεωρήσεις στον σημερινό κοινωνικό χώρο της Ελλάδας, θα παρατηρήσουμε τα παρακάτω.

1. Στην χώρα μας, στις τελευταίες δεκαετίες και πιο συγκεκριμένα από την δεκαετία του 1980, έχει συντελεστεί μια πολύ μεγάλη κοινωνικο-οικονομική πρόοδος. Αυτή συνετελέσθηκε κυρίως χάρις στην πολύ μεγάλη αύξηση της τουριστικής κίνησης αφ΄ενός και αφ΄ετέρου στην πρόοδο των σύγχρονων καλλιεργειών, αλλά και στις εφαρμογές της σύγχρονης τεχνολογίας.

2. Το νέο αυτό κοινωνικο-οικονομικό status επηρέασε αυξητικά την ‘’εντροπία’’ του κοινωνικού συστήματος του πληθυσμού της χώρας. Η αύξηση μάλιστα αυτή, συνετελέσθηκε μέσω των νέων συνθηκών διαβίωσης, της πολύ αυξημένης κοινωνικής κινητικότητας, των νέων πολιτισμικών συνηθειών, της αισθητής βελτίωσης της οικονομικής θέσης των κατοίκων, των μεικτών διεθνικών γάμων και των επακόλουθων οικογενειακών αλληλεπιδράσεων.

Σύμφωνα λοιπόν με την θεώρηση της αύξησης της ‘’εντροπίας’’ του εντόπιου κοινωνικού συστήματος της αστικής αλλά και της επαρχιακής Ελλάδας, λόγω της αύξησης της ‘’ενεργειακο-κοινωνικής αταξίας’’ του, αυτή είχε σαν επακόλουθο στο να διαταραχθεί η κοινωνική ισορροπία σε όλη την επικράτεια της χώρας, αλλού εντονότερα και αλλού ηπιότερα.

Οι επιπτώσεις

Ως το κύριο σύμπτωμα της διατάραξης αυτής της κοινωνικής ισορροπίας, θεωρούμε ότι είναι το ότι παρουσιάσθηκε μια αισθητή αύξηση της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας και η οποία μάλιστα δεν παρουσιάσθηκε αίφνης και ως δια μαγείας, αλλά οι λόγοι εμφάνισής της έχουν προέλευση σε βάθος χρόνου και επιπλέον μπορεί να στοιχειοθετηθεί και μια πειστική κοινωνιολογική εξήγηση.

Ο φαύλος κύκλος και η ανυπαρξία πολιτικών αντιμετώπισης

Έως και σήμερα ουδέποτε διατυπώθηκαν κάποιο ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης του φαινομένου, ή και χειρότερα, ουδέποτε ασχολήθηκε με αυτό η πολιτεία, αλλά ούτε και καν το έχει διαγνώσει ως κοινωνικό φαινόμενο. Μέχρις στιγμής τουλάχιστον η κρατική διοίκηση περιορίζεται κατά καιρούς σε καθαρά κατασταλτικές κινήσεις με αστυνομικές επιχειρήσεις ελέγχου των περιστατικών παραβατικότητας και εγκληματικότητας. Και βέβαια η κοινή γνώμη των πολιτών με τις κινήσεις αυτές μένει ικανοποιημένη, καθότι υπάρχει η καθολική εντύπωση ότι το θέμα της παραβατικότητας είναι θέμα ισχυρής αστυνόμευσης και δίκαιης τιμωρίας των παραβατών. Όμως αποδεικνύεται και μάλιστα περίτρανα, ότι μόλις κοπάσει ένα σοβαρό περιστατικό παραβατικότητας, αποκαλύπτεται ένα άλλο σε κάποια άλλη περιοχή της χώρας ή ακόμη και στην ίδια την προηγούμενη. Και τότε συμβαίνει το εξής παράδοξο. Οι πολίτες, παρακολουθούν με αγωνία την έκβαση της αστυνομικής έρευνας και της προδικαστικής πορείας του νέου συμβάντος της παραβατικότητας. Ξανά η κοινή γνώμη θα μείνει ικανοποιημένη εφόσον οι αστυνομικές επιχειρήσεις αποβούν επιτυχείς, και το μυαλό των πολιτών δεν θα απασχοληθεί καθόλου με το ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα ένα νέο περιστατικό παραβατικότητας και εγκληματικότητας θα επανεμφανιστεί. Έτσι λοιπόν διαιωνίζεται ένας φαύλος κύκλος εμφάνισης παραβατικών συμπεριφορών και της καταστολής τους. Όμως αυτό δεν οδηγεί σε λύση του προβλήματος. Απλά αυτό αντιμετωπίζεται περιστασιακά μέχρι να επανεμφανιστεί το επόμενο!

Η Διόρθωση και οι ‘’Αμφικτυονίες σεβασμού’’

Είμαστε πεπεισμένοι ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού, λόγω του ότι εμφανίζει ιδιαίτερα κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά, θα μπορεί να αντιμετωπιστεί και μόνον με γενικότερες παρεμβάσεις στον κοινωνικό χώρο. Άρα θα χρειαστούν παρεμβάσεις σε κοινωνικό επίπεδο σχεδιασμένες με προσοχή και με τη συνδρομή ειδικών επιστημόνων και οι οποίες θα μπορούν να εφαρμόζονται ανά Περιφέρειες ή ενότητες Περιφερειών ή και καθολικά στην Επικράτεια της χώρας και οι οποίες θα πρέπει να κινηθούν στους εξής τέσσερις τουλάχιστον άξονες:

1. Στον άξονα της πληρέστερης οργάνωσης των φορέων Εκπαίδευσης

2. Στον άξονα της ενδυνάμωσης των θεσμικών υπηρεσιών αστυνόμευσης και δικαιοσύνης

3. Στον άξονα ‘’των ίδιων’’ παρεμβάσεων των τοπικών κοινωνιών με πρωτεργάτες τους Δημάρχους των Περιφερειακών Ενοτήτων , καθώς και τους Πρυτάνεις των Πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της κάθε Περιφέρειας, δημιουργώντας τΙς ‘’Περιφερειακές Αμφικτυονίες σεβασμού’’.

4. Και τέλος, στον άξονα της ίδρυσης ειδικού κρατικού φορέα κοινωνικής έρευνας, διαπίστωσης και σχεδιασμού της αντιμετώπισης τους.

Εδώ βέβαια οφείλουμε να τονίσουμε το ότι, στην Ελληνική δημόσια διοίκηση δεν υπάρχει καμία ανώτατη αρχή η οποία να διαθέτει τόσο την αρμοδιότητα όσο όμως και την στελέχωση με ειδικούς επιστήμονες και μάλιστα με κύρος πανεπιστημιακών καθηγητών και ερευνητών , όπως ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, νομικών, εγκληματολόγων, ιστορικών, που να μελετούν αυτές τις υποθέσεις και να δύνανται να σχεδιάσουν μακροχρόνια σχέδια αντιμετώπισής τους.

Πρόταση για μια στρατηγική επιλογή

Καταλήγοντας στην αναφορά μας αυτή, θα καταθέσουμε μια πρόταση την οποία θεωρούμε στρατηγικής σημασίας στην προσπάθεια για τον περιορισμό της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας στην χώρα μας. Θεωρούμε μάλιστα ότι ίσως και να βρισκόμαστε σε χρονικά κομβικό σημείο, όπου τα φαινόμενα αυτά ενώ έχουν μια μεγάλη σχετικά αυξητική συχνότητα εμφάνισης, ταυτόχρονα όμως και δεν έχουν παγιωθεί σαν de facto καταστάσεις γενικευμένης παρανομίας και υψηλής εγκληματικότητας. Εκτίμησή μας είναι πως οι αρνητικές αυτές καταστάσεις δυστυχώς συμβαίνουν σε περιοχές κάποιων χωρών, όπως της Ιταλίας και ειδικότερα της Νότιας, των Η.Π.Α. , του Μεξικού, του Μαυροβουνίου, της Αλβανίας, της Βραζιλίας και σε πολλές άλλες. Η πρότασή μας λοιπόν στοιχειοθετείται ως εξής: Να δημιουργηθεί κυβερνητικός φορέας, τουλάχιστον σε επίπεδο Υφυπουργείου, ο οποίος θα έχει σαν αποκλειστική του αρμοδιότητα την μελέτη των φαινομένων παραβατικότητας και εγκληματικότητας με προτεραιότητα στις περιοχές της χώρας όπου παρατηρείται έξαρση του φαινομένου. Το βέλτιστο βέβαια θα ήταν να αντληθούν πληροφορίες και εμπειρία από χώρες όπου έχουν εφαρμοστεί παρόμοιες πολιτικές και έχουν αποδώσει, όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Οι αρμοδιότητες του φορέα, πέραν των νέων ιδεών, θα αντληθούν και από τα υπουργεία, Δικαιοσύνης, Παιδείας, Προστασίας του πολίτη αλλά και Εσωτερικών. Ευελπιστούμε λοιπόν πως με μια τέτοια κορυφαία επιλογή, για το φαινόμενο αυτό θα μπορέσει να καθοριστεί ένας οδικός χάρτης για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του και τον σοβαρό περιορισμό του!