Η δυναμική της εξέλιξης τόσο σε εθνικό όσο και γενικότερα σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο δείχνει εμφατικά, ότι η πορεία του πολιτικού συστήματος είναι σε κομβικό σημείο και πρέπει να ληφθούν πολύ σημαντικές αποφάσεις, οι οποίες ουσιαστικά θα αποτελέσουν αφετηρία για τον επαναπροσδιορισμό της οπτικής, που διαπερνά την πολιτική διαχείριση και τον σχεδιασμό της εξέλιξης της βιωνόμενης πραγματικότητας, ώστε να αποκτήσει προοπτική.
Το θέμα είναι, εάν οι αναγκαίες αλλαγές θα γίνουν σε λειτουργικό χρόνο, ώστε να αποφευχθούν αρνητικές και επικίνδυνες ανισορροπίες, όπως είναι αυτές, που παράγει η μέχρι τώρα ακολουθούμενη πορεία όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση (π.χ. λήψη αποφάσεων σε μη λειτουργικό χρόνο και μη όσμωση των κοινωνιών) και σε παγκόσμιο επίπεδο (π.χ. γεωπολιτική δυναμική, που στηρίζεται στην οπτική της ισχύος ως μέσου επιβολής και διεύρυνση των ανισοτήτων μεταξύ των χωρών της παγκόσμιας κοινότητας).
Ιδιαιτέρως στην Ελλάδα το πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε πολύ κρίσιμο κομβικό σημείο, διότι η δυναμική της εξέλιξης παράγει τέτοιων διαστάσεων ανισορροπίες, που απειλούν την κοινωνική συνοχή με κατάρρευση και την πρόκληση επικίνδυνων αναταράξεων.
Για παράδειγμα από το 2019 μέχρι τον Οκτώβρη του 2026 οι οφειλές του Εθνικού Συστήματος Υγείας, που δεν έχουν εξοφληθεί, έχουν τριπλασιασθεί. Εάν το χρέος των 1,3 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν πληρωθεί άμεσα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιβάλλει νέες κυρώσεις. Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα, στην οποία επισημαίνεται, ότι πρέπει να αντιμετωπισθούν οι οφειλές μέχρι το τέλος του 2026.
Επίσης η κτηνοτροφία με τις 208 εστίες αφθώδους πυρετού, τα 2.257 κρούσματα ευλογιάς και τον πληθωρισμό με τις παρενέργειες του έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, το οποίο μεγιστοποιείται και με την μη παροχή των αναγκαίων επιδοτήσεων στους κτηνοτρόφους σε λειτουργικό χρόνο. Ήδη καταγράφεται ανεπάρκεια ζωικού κεφαλαίου με παρενέργειες στα διάφορα γαλακτοκομικά προϊόντα και την ποιότητα τους (π.χ. χρησιμοποίηση σκόνης γάλακτος για την αναπλήρωση του αναγκαίου γάλακτος για την παραγωγή φέτας).
Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και ο κίνδυνος πλημμυρών και η πολιτική διαχείριση του. Σε συνέντευξη του καθηγητή Ευθύμιου Λέκκα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ επισημαίνεται, ότι «ιδιαίτερα στην Αττική ήδη βλέπουμε, ότι σε αρκετές περιπτώσεις τα υπάρχοντα έργα δεν ανταποκρίνονται στους κινδύνους, που δημιουργούν οι σημερινές κλιματικές συνθήκες… Μπαζωμένα ή εγκιβωτισμένα ρέματα, τσιμεντοποίηση και ανεπαρκής αποστράγγιση είναι οι κυριότεροι λόγοι». Και όμως αυτές οι συνθήκες αναπαράγονται, αν και η κλιματική αλλαγή διαμορφώνει συνεχώς πιο επικίνδυνες ανισορροπίες, χωρίς να αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά τους αίτια. Απλά γίνεται διαχείριση των επιπτώσεων.
Στο ίδιο και ίσως πιο επικίνδυνο «μήκος κύματος» κινείται και η διαφθορά, η οποία διαπερνά την πολιτική και κοινωνική λειτουργία. Αυτό πλέον είναι πολύ εμφανές. Αρκεί να αναφερθούν οι παράνομες επιχορηγήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στον πρωτογενή τομέα, η τεραστίων διαστάσεων φοροδιαφυγή (π.χ. κύκλωμα φοροδιαφυγής επιχειρήσεων στην Θεσσαλονίκη), το πελατειακό κράτος, το «φακελάκι» και πολλά άλλα και θα συνειδητοποιηθεί το εύρος αυτής της ανισορροπίας.
Αυτές οι συνθήκες προκαλούν πολλά ερωτήματα ως προς την πολιτική διαχείριση της τόσο προβληματικής βιωνόμενης πραγματικότητας. Αντιλαμβάνονται άραγε τα κόμματα το κρίσιμο κομβικό σημείο, στο οποίο βρίσκεται το πολιτικό σύστημα και την ανάγκη πραγματοποίησης ριζικών αλλαγών; Και αν ναι, είναι σε θέση να τις πραγματοποιήσουν σε λειτουργικό χρόνο, ώστε να υπάρξουν θετικά αποτελέσματα;
Τα ερωτήματα αυτά τίθενται, διότι δεν είναι εύκολο να δοθούν απαντήσεις από το πολιτικό σύστημα, εάν ληφθούν υπόψη τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, που έχει τώρα. Για παράδειγμα πρέπει να υπερβεί άμεσα την αδυναμία διαμόρφωσης λειτουργικά μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και ανάλογης διαχείρισης της κοινωνικής πορείας προς το μέλλον. Για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι βασική προϋπόθεση, οι πολιτικές, που σχεδιάζονται, να διαπερνώνται από ολιστική οπτική, ώστε να ισορροπούν λειτουργικά οι εξελίξεις στους διάφορους τομείς (π.χ. πρωτογενής, βιομηχανία, παραγωγή ενέργειας, μεταφορές κ.λ.π.) κοινωνικής δραστηριοποίησης, διότι η αλληλεπίδραση μεταξύ τους είναι πολύ ισχυρή.
Παράλληλα είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η αποστασιοποίηση από την οπτική της εργαλειοποίησης της ανθρώπινης οντότητας με στόχο την προώθηση του συστημικού και του ατομικού συμφέροντος (δηλαδή λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων και του ατομικού συμφέροντος δίχως κοινωνικό πρόσημο), χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις τόσο στο κοινωνικό πεδίο (π.χ. διεύρυνση των ανισοτήτων) όσο και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου και στις ισορροπίες στο φυσικό περιβάλλον (π.χ. ρύπανση, αρνητικές παρενέργειες στα διάφορα είδη ζώων κ.λ.π.).
Αυτό σημαίνει, ότι οι πολίτες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως καταναλωτές αλλά ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα, τα οποία στο πλαίσιο διαλόγου συμμετέχουν στον σχεδιασμό της δυναμικής της εξέλιξης. Ειδάλλως στην προοπτική του χρόνου θα διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για κοινωνικές αναταράξεις. Η λειτουργία της κοινωνίας ως αγέλης, η οποία «άγεται και φέρεται» ανάλογα με την επιδιωκόμενη κατεύθυνση της πορείας και την αποκόμιση εκλογικού οφέλους, δεν τιμά το πολιτικό σύστημα.
Επίσης τα κόμματα πρέπει να απαλλαγούν από την αδυναμία ανάπτυξης διαλόγου μεταξύ τους με ουσιαστικό φορτίο και επίτευξης συμβιβασμών και συγκλίσεων, ώστε να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την οικοδόμηση μακροπρόθεσμης προοπτικής, η οποία είναι αναγκαία στις σύγχρονες συνθήκες της ταχύτατης ροής του χρόνου στο πλαίσιο της πολύπλοκης παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητας.
Εάν γίνουν αυτές οι αλλαγές, θα πληρούνται οι προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό και την πραγματοποίηση βιώσιμης πορείας προς το μέλλον και παράλληλα θα αποκατασταθούν σχέσεις συνεργασίας τόσο στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος όσο και με τους πολίτες, ενώ το δημοκρατικό πολίτευμα θα πληροί τις προϋποθέσεις για την έκφραση της κοινωνικής πλειοψηφίας στο επίπεδο λήψης αποφάσεων, που δεσμεύουν το μέλλον.
Ουσιαστικά θα επιστρέψει η εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική λειτουργία και θα προωθηθεί η απαραίτητη για την δυναμική της εξέλιξης κοινωνική συνοχή, ώστε η πορεία προς το μέλλον να είναι ομαλή χωρίς αναταράξεις, ενώ ταυτοχρόνως θα πραγματώνονται το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον σε λειτουργική ισορροπία με το συστημικό και το ατομικό.