Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μπορεί να αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Το πρώτο σκέλος, από την Κρήτη στην Κύπρο, θα δώσει στο νησί πρόσβαση στο ευρωπαϊκό δίκτυο, περισσότερες επιλογές εφοδιασμού και μεγαλύτερα περιθώρια αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η προοπτική να συνεχιστεί το καλώδιο ως το Ισραήλ διευρύνει τη σημασία του έργου.
Η Κύπρος μπορεί να γίνει κόμβος ανάμεσα σε τρία ηλεκτρικά συστήματα, με δυνατότητα ανταλλαγής ενέργειας σε περιόδους αιχμής ή έλλειψης και με ευρύτερη αγορά για την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η σύνδεση με ένα ακόμη ηλεκτρικό σύστημα στην Ανατολική Μεσόγειο θα διεύρυνε τις δυνατότητες συνεργασίας και αμοιβαίας στήριξης.
Η εμπλοκή του Ισραήλ, σε μια περιοχή με οξυμένες σχέσεις, κάνει ακόμη πιο σημαντική την έγκαιρη διπλωματική προετοιμασία.Η.σύνδεση Κύπρου–Ισραήλ, από την Κοφίνου ως τη Χαντέρα, περιλαμβάνεται ήδη στον ευρωπαϊκό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος.
Στις 13 Αυγούστου 2026 ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε ότι υπέβαλε επενδυτικό αίτημα στις ρυθμιστικές αρχές της Κύπρου και του Ισραήλ. Η κατανομή του κόστους, η χρηματοδότηση και η τελική επενδυτική απόφαση παραμένουν κρίσιμες προϋποθέσεις. Η στρατηγική αξία του σχεδίου δίνει λόγο να προχωρήσει σοβαρά αυτή η δουλειά, με σαφείς απαντήσεις για το κόστος και το όφελος των καταναλωτών.
Ακριβώς λόγω της σημασίας του έργου, η κυβέρνηση Μητσοτάκη όφειλε να το χειριστεί με μεγαλύτερη συνέπεια.
Ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε την υλοποίηση το 2023, την ίδια χρονιά που η Διακήρυξη των Αθηνών άνοιξε δίαυλο αποκλιμάκωσης με την Τουρκία. Η κρίση της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, έδειξε πόσο εύκολα οι έρευνες βυθού μπορούσαν να εξελιχθούν σε ναυτική αντιπαράθεση. Και τελικά το έργο ανέλαβε η συγκεκριμένη εταιρεία Γαλλικών συμφερόντων.
Έκτοτε, η Αθήνα όφειλε να εξηγήσει εγκαίρως με ποια διπλωματική προετοιμασία θα επαναλαμβάνονταν οι έρευνες, πώς θα συντονιζόταν με τη Λευκωσία και τι στήριξη ζητούσε από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Οι ελληνικές αρχές τελικά δήλωσαν ότι ολοκλήρωσαν στις 6 Νοεμβρίου 2026 την αδειοδότηση για τις έρευνες και την πόντιση. Η Αθήνα περιγράφει τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα ως ενημέρωση. Το κείμενο παραμένει αδημοσίευτο. Μια ενημέρωση των εμπλεκομένων παράκτιων χωρών, για την ασφάλεια των εργασιών και την αποφυγή επεισοδίου, είναι θεμιτή, εφόσον διαφυλάσσει τις νομικές θέσεις των μερών. Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει στη Βουλή τι ακριβώς κοινοποιήθηκε και αν αναλήφθηκαν δεσμεύσεις. Η ασάφεια τροφοδοτεί τις κατηγορίες περί «πλημμελούς εθνικής διαχείρισης» και τις τηλεοπτικές κορώνες των αναλυτών της σχετικής εφημερίας, που κάνουν κάθε διπλωματική κίνηση πολιτικά δυσκολότερη.
Η ευθύνη της Άγκυρας είναι διακριτή. Το άρθρο 79 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει την ελευθερία πόντισης καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, με συγκεκριμένες επιφυλάξεις για τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους. Η συναίνεση για τη χάραξη που προβλέπει το ίδιο άρθρο αφορά τους αγωγούς. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επίσης διατυπώσει τη θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και στερείται έννομων συνεπειών γι’ αυτά.
Η Κάσος δείχνει πώς μια εκκρεμότητα στη θάλασσα γίνεται μέσο πίεσης. Ο καθηγητής κος Χρήστος Ροζάκης είχε επισημάνει το ενδεχόμενο οι ανεπαρκείς διαχειριστικές μέριμνες, να δημιουργήσουν τον κίνδυνο ώστε να καταλήξουν ακόμη και νόμιμες εργασίες να εξαρτώνται στην πράξη από την τουρκική συναίνεση. Αντιστοίχως ο καθηγητής κος Τάσος Γιαννίτσης έχει εξηγήσει πώς αυτός ο κίνδυνος μεγαλώνει όσο η οριοθέτηση μένει σε εκκρεμότητα και η ισχύς αποκτά μεγαλύτερο βάρος στην πράξη. Χρειάζεται, επομένως, πρακτική συνεννόηση πάντα, ώστε να προχωρήσουν με ασφάλεια οι έρευνες, και σταθερός διάλογος για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, με προοπτική συναινετικής προσφυγής στη Χάγη.
Εδώ λοιπόν αναδεικνύεται το επίπεδο ευθύνης που φαίνεται ότι διαθέτουν τα κόμματα του συνταγματικού τόξου στην ελληνική Βουλή. Το συμβούλιο εξωτερικής πολιτικής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος της Τουρκίας χαρακτήρισε το καλώδιο απαράδεκτο ελληνικό τετελεσμένο. Η ελληνική αντιπολίτευση ευτυχώς, φαίνεται να αποφεύγει αντίστοιχο πλειστηριασμό πατριωτισμού, όπου κάθε συνεννόηση βαφτίζεται υποχώρηση. Παρά της συνήθεις σειρήνες στα μέσα επικοινωνίας των επαγγελματιών του πατριωτισμού.
Έχει κάθε λόγο να ελέγξει αυστηρά την κυβέρνηση για τις καθυστερήσεις, τη διπλωματική προετοιμασία και τον συντονισμό με την Κύπρο. Ο έλεγχος γίνεται ουσιαστικός όταν ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις για τα δικαιώματα που διαφυλάσσονται και τα βήματα που απομένουν. Εκεί μπορεί να στηριχθεί μια εθνική συνεννόηση που θα βοηθήσει το έργο να προχωρήσει ειρηνικά.