«Ο μυστικός πράκτορας» (2025), του σκηνοθέτη Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιου, πρώην κριτικού κινηματογράφου, αφηγείται τη συναρπαστική διαδρομή ενός προοδευτικού, ανυπόταχτου επιστήμονα που όταν εργαζόταν, παλιότερα, σε ένα ερευνητικό κέντρο στη Βραζιλία, είχε εναντιωθεί σε έναν εκμεταλλευτή κερδοσκόπο του καθεστώτος. Ο πρώην πανεπιστημιακός Μαρσέλο επιστρέφει στην πατρίδα του το 1977, επί στρατιωτικής δικτατορίας (1964-1985). Η πρώτη σκηνή του φιλμ είναι εντυπωσιακή, ένα πτώμα παραμένει δίπλα σε ένα βενζινάδικο χωρίς η αστυνομία να ασχολείται μαζί του, η οποία όμως σπεύδει να ανακρίνει έναν γενειοφόρο νέο άντρα, επειδή της φαίνεται πως έχει ύποπτη φάτσα αντιφρονούντος (σκηνή που μας θυμίζει τη δική μας επταετή χούντα)…
Ο Μαρτσέλο σκοπεύει να αναλάβει τον ορφανό από μητέρα γιο του που ζει με τους παππούδες του. Επιστρέφοντας μπλέκεται στα στυγερά. αμείλικτα δίκτυα του κατασταλτικού μηχανισμού της χούντας. Ο Μαρτσέλο καταφεύγει και ζει σε ένα κτήριο όπου διαμένουν καταζητούμενοι αντιφρονούντες με ψεύτικα χαρτιά (το όνομα Μαρτσέλο με το οποίο κυκλοφορεί είναι ψευδώνυμο). Στην πόλη περιφέρονται σκοτεινοί τύποι, εργαζόμενοι, πληροφοριοδότες της χούντας, δημοκρατικοί, συνειδητοί πολίτες, φασίστες εκτελεστές κι αντιστασιακοί. Σύντομα αρχίζουν να τον καταδιώκουν ως δημοκράτη αντικαθεστωτικό, ασφαλίτες και τραμπούκοι για να τον σκοτώσουν πριν μπορέσει να αποδράσει μαζί με το γιο του.
Ο Κ.Μ. Φίλιου συνθέτει μια ωδή στην αντίσταση, στη μεγαλοψυχία, στην αλληλεγγύη, στη μνήμη και στη ζωή. Πρόκειται για ένα ευαίσθητο, λαμπερό, νοσταλγικό μα και τρομακτικό, βαθιά πολιτικό βραζιλιάνικο φιλμ. Η ταινία κέρδισε τρία βραβεία στις Κάννες, δύο Χρυσές Σφαίρες και είναι υποψήφια για τέσσερα Όσκαρ. Πρωταγωνιστεί ο Βάγκνερ Μόουρα που κέρδισε βραβείο ερμηνείας Αντρικού Ρόλου στις Κάννες και στις Χρυσές σφαίρες. Το προσόν της ταινίας του Φίλιου είναι πως διατρέχεται από πολλές δυναμικές αφηγηματικές γραμμές και αναγνώσεις, που απομακρύνονται από το κέντρο της μυθοπλασίας και αναπτύσσονται με μεγάλο άπλωμα, προς διαφορετικές κατευθύνσεις, αφηγηματικές και σημασιολογικές. Πρόκειται για μια μυθοπλαστική ανάπτυξη της διήγησης που απλώνει την ευρεία βεντάλια της σε πολλά πεδία, πολιτικά, ιστορικά, ηθικά, οπτικοακουστικά και δραματικά. Η μυθοπλασία κι η δραματουργία είναι αμφίσημες και πολύπλοκες. Το φιλμ κινείται παράλληλα σε πολλά επίπεδα. Είναι μια σαγηνευτική, σατιρική, δυνατή κι απολαυστική ταινία, κοινωνική, πολιτική και σινεφιλική (με αναφορές στο σινεμά). Στον «Μυστικό πράκτορα» βρίσκουμε στοιχεία πολιτικού θρίλερ, αστυνομικής περιπέτειας και φανταστικού κινηματογράφου (δες το κομμένο πόδι που περπατάει). Είναι ενδιαφέρουσα και σημαντική η σκέψη του Φίλιου για τη μνήμη, τον χρόνο και την Ιστορία. Παρακολουθούμε μια διαχρονική οικογενειακή και κοινωνική ελεγεία και τοιχογραφία. Ο Φίλιου χτίζει την ταινία του υπαινικτικά και παρουσιάζει τις ψηφίδες του συνολικού ψηφιδωτού λίγο λίγο, ώστε να διατηρείται το μυστήριο. Ο «Μυστικός πράκτορας» είναι η πιο καλοχτισμένη, σύνθετη, πετυχημένη και καλοσκηνοθετημένη ταινία του Κ.Μ.Φίλιου, από τις πέντε μεγάλου μήκους που δημιούργησε.