Και επειδή η "ηρωική" συμπεριφορά μπορεί να είναι απλώς ανθρώπινη, να τι θυμάμαι σήμερα:
Υπόγειο της Ασφάλειας της Βαλαωρίτου στη Θεσσαλονίκη, μετά το πολυτεχνείο. Στο κελί 3, βρίσκομαι ανάμεσα σε Ρηγάδες. Μία από τις πιο ευτυχείς «συναντήσεις» μου. Και το εννοώ. Ο Κώστας Αναγνωστόπουλος (Κόκας), ο Θανάσης Ακριβόπουλος (Σπίνος), ο Μιχάλης Τριανταφυλλίδης (αυτός δεν έχει ανάγκη από παρατσούκλι) και από δίπλα ο Θωμάς Βασιλειάδης, ο Πάνος Ερμείδης, ο Χρυσάφης Ιορδάνογλου, ο Λάκης Προγκίδης.....μια φοβερή, χρυσή γενιά θα έλεγα, που μόνον σε τέτοιες στιγμές μπορεί να αναδειχθεί.
Εκείνο όμως που με εντυπωσιάζει είναι ότι έχω να κάνω με ανθρώπους χωρίς μίσος και παραληρηματικές φαντασιώσεις. Και κυρίως, ανθρώπους οι οποίοι για κάθε μεταφυσική βεβαιότητα όλων των άλλων εκδοχών της Αριστεράς, διέθεταν ερωτήσεις.
Και ήθελε παιδεία και πολλή "μαγκιά" γι' αυτά.
(Ήμουν κι εγώ ήδη "εξημερωμένος αυτόνομος", οπότε οι ρηγάδες ήταν η καλύτερη παρέα).
Ο Ακριβόπουλος (κατά κόσμον Σπίνος) - δίπλα στην ανθρωπινότητα που έβγαζε, κάτι που ποτέ δεν έχασε - ξεχώριζε και για το τραγούδι του. Το κελί μας, αν γινόταν διαγωνισμός, θα ήταν ασυναγώνιστο, με πρώτη βεβαίως φωνή τον Σπίνο.
Τα κορίτσια από τα απέναντι κελιά, όλο παραγγελιές. Και διάλεγαν κάτι τραγούδια! Αλλά κι εμείς…. «οι τραγουδιστάδες της Βαλαωρίτου».
Ώσπου, κάποια στιγμή, λόγω του συνωστισμού που παρουσίαζε το κελί μας, με πάνε στο κελί 1, όπου βρισκόταν και ο Τάκης Καϊσης. Η πρώτη εξήγηση που μου έκανε ο Καϊσης, ήταν ότι, εκτός από τον εθνικό ύμνο, ένα μόνο τραγούδι ήξερε: Την διαφήμιση του ΠΡΟΠΟ, με το γνωστό ρώσικο σκοπό ("το ΠΡΟΠΟ δίνει μια ευκαιρία που μοιράζει σίγουρα λεφτά….").
Και είχε μια αγριοφωνάρα… Εκεί λοιπόν που έπεφτε ησυχία, πάμε, μου έλεγε και αρχίζαμε να τραγουδάμε τη διαφήμιση, ξεσηκώνοντας τις διαμαρτυρίες όλων των κρατουμένων. (Δεν μεταφέρω τα κοσμητικά που ακούγονταν...).
Μετά από λίγο λοιπόν, όταν τα κορίτσια έδιναν παραγγελιά στο κελί 3 και αυτό "άμα τη εντολή" δεν τραγουδούσε, απειλούσαν ότι θα δώσουν παραγγελία στο κελί 1 και έτσι, σε καθεστώς πανικού από τον κίνδυνο να ακούσουν πάλι το ΠΡΟΠΟ, άρχιζε το τραγούδι στο 3!
Νά 'ναι όλοι καλά!
Πριν όμως από αυτό, βρέθηκα σε άλλο κελί με τον φίλο μου Π.Γ., μετέπειτα δικαστή, με τον οποίο εκείνη την περίοδο παίζαμε κάθε μέρα ποδοσφαιράκι. Διότι, ως νεοφώτιστοι, είχαμε παθιαστεί. Άσε που όταν ερχόταν μαζί μας και ο Πέτρος Στάγκος, μας άκουγε όλη η Θεσσαλονίκη.
Μόλις λοιπόν βρεθήκαμε στο ίδιο κελί με τον Παναγιώτη, μου λέει: -Κούρκουλε, δεν με πειράζει και ισόβια να μας ρίξουν. Αρκεί στο κελί μας να έχουμε και ένα ποδοσφαιράκι. Και συμφώνησα.
Χωρίς να το κάνω μελό, φαίνεται πως και στις πιο δύσκολες συνθήκες, η ανθρωπινότητα επιμένει. Όσο μπορεί...
Όπως στις αναμνήσεις από τη φυλακή της Ρόζας Λούξεμπουργκ, που κάποτε την αγάπησα πολύ.
Από τις οποίες, αυτό που μου έμεινε δεν είναι κάποιες μεγαλειώδεις σκέψεις αλλά η περιγραφή που κάνει σε ένα λουλούδι που φυτρώνει μέσα από μία σχισμή του απέναντι τοίχου. Το οποίο, κάθε μέρα από το παράθυρο του κελιού της, παρατηρεί να μεγαλώνει.....