Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησαν σε πρωτοβουλίες με στόχο την αποκατάσταση των σχέσεών τους, 10 χρόνια αφότου η Βρετανία ψήφισε να αποχωρήσει από την Ένωση, είπαν στο Γερμανικό Πρακτορείο διπλωμάτες και αξιωματούχοι, αν και η συμφωνία εξαρτάται από μια μελλοντική συνεννόηση για τη μείωση των διδάκτρων.
Η Ντάουνινγκ Στριτ επεσήμανε ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία για το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής ενός προγράμματος κινητικότητας νέων, μια συμφωνία για τη μείωση των υγειονομικών ελέγχων στις εμπορικές συναλλαγές τροφίμων, ποτών, φυτών και ζωικών προϊόντων καθώς και για τη διασύνδεση μεταξύ των συστημάτων εμπορίας εκπομπών τους, με τις λεπτομέρειες να αναμένεται να διευκρινιστούν σε κοινή ανακοίνωση αργότερα σήμερα.
Οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, που θα πραγματοποιηθεί σήμερα στις Βρυξέλλες, περιλαμβάνουν ένα νέο πρόγραμμα κινητικότητας, το οποίο θα επιτρέπει στους νέους από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ να μετακινούνται εκατέρωθεν της Μάγχης για να σπουδάσουν ή να εργαστούν στο εξωτερικό χωρίς τις υποχρεώσεις για έκδοση βίζας που ισχύουν σήμερα.
Οι συμφωνίες περιλαμβάνουν επίσης την κατάργηση ορισμένων ελέγχων και γραφειοκρατικών διαδικασιών που απαιτούνται για το εμπόριο πολλών ζωικών και φυτικών προϊόντων και προβλέπουν τη διασύνδεση των συστημάτων τιμολόγησης άνθρακα της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου με στόχο την αμοιβαία αναγνώριση των δικαιωμάτων εκπομπών στο μέλλον.
Η εφαρμογή των πρωτοβουλιών εξαρτάται εντούτοις από μια συμφωνία για τη μείωση των διδάκτρων για τους φοιτητές από την ΕΕ που εγγράφονται σε βρετανικά πανεπιστήμια. Οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να καταλήξουν σε μια συμφωνία στο θέμα αυτό μέσα στους έξι επόμενους μήνες.
Τα βρετανικά πανεπιστήμια έχουν πολύ υψηλότερα δίδακτρα για τους διεθνείς φοιτητές, μεταξύ των οποίων οι πολίτες των χωρών της ΕΕ, απ' ό,τι για τους βρετανούς πολίτες.
Όπως επισημαίνεται στο κοινό ανακοινωθέν, στόχος είναι οι συμφωνίες αυτές να ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από το 2028, αφού γίνουν όλες οι απαραίτητες νομικές και τεχνικές προετοιμασίες. Ο Άντι Μπέρναμ μάλιστα ανακοίνωσε πως το σχετικό νομοσχέδιο εφαρμογής των συμφωνηθέντων θα κατατεθεί στο βρετανικό Κοινοβούλιο την ερχόμενη εβδομάδα. Τονίζοντας τη σημαντικότητα της σημερινής συνόδου επεσήμανε πως σύμφωνα με εκτιμήσεις του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών, οι συμφωνίες που υπογράφηκαν μπορεί να αυξήσουν το ΑΕΠ της χώρας του έως 0,5%. Ποσό που αντιστοιχεί σε 17 δισεκ. λίρες ετησίως.
Τρόφιμα, εκπομπές και ηλεκτρική ενέργεια
Η υγειονομική και φυτοϋγειονομική συμφωνία προβλέπει ότι η διακίνηση ζώων, φυτών και προϊόντων ζωικής ή φυτικής προέλευσης θα μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς τα πιστοποιητικά ή τους ελέγχους που απαιτούνται σήμερα. Τα οφέλη θα επεκταθούν και στις αποστολές από τη Μεγάλη Βρετανία προς τη Βόρεια Ιρλανδία. Ως ημερομηνία εφαρμογής έχει οριστεί η 1η Μαρτίου 2028.
Εκπομπές άνθρακα - Προστασία βρετανικών εξαγωγών
Η δεύτερη συμφωνία αφορά το κόστος εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Μετά το Brexit, η ΕΕ έχει επιβάλει στο Ηνωμένο Βασίλειο περιβαλλοντικούς δασμούς, όπως ορίζονται από τον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) για τις τρίτες χώρες, που στοιχίζουν στην βρετανική οικονομία μέχρι και 3,8 δισεκατομμύρια λίρες κάθε χρόνο. Οι δασμοί αυτοί αφορούν κυρίως τη χαλυβουργία και τη βιομηχανία αλουμινίου. Η συμφωνία προβλέπει πως εντός του 2028 θα έχει ολοκληρωθεί η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών και έτσι θα απαλλαγούν οι εταιρείες που επιβαρύνονται με αυτό το κόστος.
Κινητικότητα, Erasmus+ και δίδακτρα
Αναφορικά με το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων, συμφωνήθηκε πως επιτρέπεται σε 100.000 νέους από κάθε πλευρά να διαμένουν έως τρία χρόνια στην άλλη πλευρά για εργασία, σπουδές, εθελοντισμό ή ταξίδια. Στόχος είναι να εφαρμοστεί η συμφωνία το αργότερο το 2028 και οι δυνατότητες του προγράμματος να είναι διαθέσιμες στους νέους έως τον Ιανουάριο του 2030. Παράλληλα συμφωνήθηκε πως η Βρετανία θα συμμετάσχει ξανά στο Erasmus+ το 2027. Για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να ολοκληρώσουν εντός εξαμήνου χωριστές διαπραγματεύσεις που θα καλύπτουν τόσο τους φοιτητές της ΕΕ στη Βρετανία όσο και τους Βρετανούς φοιτητές στην ΕΕ.
Η επόμενη φάση των σχέσεων
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ο βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ τόνισε μεταξύ άλλων πως δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, θέλει να εξετάσει ανεπίσημα με τις Βρυξέλλες τις επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση πριν από την επόμενη σύνοδο, που όπως σημείωσε υπολογίζει πως θα γίνει τέτοια εποχή του χρόνου. Με τη σειρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ανοιχτή σε μία ευρύτερη συζήτηση. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ο οποίος είπε ότι η ΕΕ επιδιώκει τη στενότερη δυνατή σχέση με τη Βρετανία, τονίζοντας πάντως με νόημα πως οι τέσσερις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς είναι αδιαπραγμάτευτες.