Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού PISA μεταξύ των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ επιβεβαίωσαν και φέτος τον ασταμάτητο κατήφορο της παιδείας σε παγκόσμιο επίπεδο που αποτυπώθηκε στις επιδόσεις των 15χρονων μαθητών που διαγωνίστηκαν. Η αδυναμία τους να ανταποκριθούν στοιχειωδώς στις απαιτήσεις βασικών τομέων της μάθησης όπως η κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και οι φυσικές επιστήμες είναι απογοητευτική.
Η σχετική έκθεση του ΟΟΣΑ που αποτυπώνει τη θλιβερή πραγματικότητα δεν αφήνει καμιά αμφιβολία: «Οι επιδόσεις των μαθητών/τριών (κατά μέσο όρο) σε όλες τις χώρες και σε όλα τα αντικείμενα έπεσαν σε χαμηλό ιστορικό και ταυτόχρονα αυξάνονται διαρκώς οι μαθητές/τριες που δεν διαθέτουν το ελάχιστο επίπεδο εγγραμματισμού σε όλα τα αντικείμενα, όπως κατανόηση απλών κειμένων και απλούς μαθηματικούς συλλογισμούς και πράξεις».
Ωστόσο, η εικόνα αυτή μπορεί να στενοχωρεί αλλά δεν πρέπει να εκπλήσσει. Στην εποχή της ανατροπής των συμβατικών μορφών επικοινωνίας, με τις νέες τεχνολογίες να καλπάζουν και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να κυριαρχούν, η παιδεία πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες. Όχι για να αμυνθεί ή, πολύ περισσότερο, για να αφορίσει αλλά για να αξιοποιήσει τις νέες δυνατότητες προς όφελος της μόρφωσης των μαθητών. Σε διαφορετική περίπτωση η νέα γενιά θα συνεχίσει να πατώνει στην κατανόηση του κειμένου της σύγχρονης εποχής.
Το χαμηλό επίπεδο των Ελλήνων μαθητών επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά για μια ακόμα χρονιά. Από την άποψη αυτή, η προσπάθεια του Υπουργείου Παιδείας να αντλήσει αισιοδοξία από το γεγονός ότι η φετινή πτώση των επιδόσεών τους είναι μικρότερη της πτώσης των επιδόσεων άλλων χωρών - πόσο περισσότερο να πέσει - είναι εντελώς άστοχη. Η παιδεία μας παραμένει σταθερά ανάμεσα στις τελευταίες θέσεις των χωρών του ΟΟΣΑ και πολύ πιο κάτω από τον μέσο όρο.
Το αποτέλεσμα δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει κανέναν. Η κατάσταση αυτή θα συνεχίζεται όσο θα γίνονται αποσπασματικές μεταρρυθμίσεις και όχι μια συνολική μεταρρύθμιση που να αφορά σε ένα σχέδιο ριζικής αναβάθμισης της παιδείας σε όλα τα επίπεδα. Ένα τέτοιο σχέδιο δεν μπορεί να έχει ορίζοντα μιας ή δύο κυβερνητικών θητειών και γι αυτό πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μιας συλλογικής επεξεργασίας και διακομματικής συμφωνίας ως προ την ιεράρχηση των στόχων του και τη χάραξη των βασικών του αξόνων.