Αρχίζει σήμερα στη Ν.Υόρκη η ετήσια ΓΣ του ΟΗΕ με τη συμμετοχή των αρχηγών των κρατών μελών που θα ανέβουν στο βήμα για να αναπτύξουν τις απόψεις τους για τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τις παγκόσμιες ισορροπίες. Κανονικά θα ανέμενε κανείς, σε μια συγκυρία κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη τρεις περιφερειακοί πόλεμοι, να ακουστούν προτάσεις για τη διευθέτηση των κρίσεων μέσα από πρωτοβουλίες του Οργανισμού που συστάθηκε μεταπολεμικά γι αυτόν ακριβώς το λόγο.

Ωστόσο, το πιθανότερο είναι ότι οι ομιλητές θα παραμείνουν, για μια ακόμη φορά, ανυποχώρητοι στις θέσεις τους ξεκινώντας από τους ηγέτες των αυταρχικών, θεοκρατικών κλπ καθεστώτων. Η εναρκτήρια ουσιαστικά ομιλία του Ντόναλτ Τραμπ, ο οποίος επιχειρεί συστηματικά να απαξιώσει τον ΟΗΕ και να τον υποκαταστήσει με τις αλλοπρόσαλλες διεθνείς πρωτοβουλίες του, αναμένεται να δώσει το στίγμα των προθέσεων του πλανητάρχη.

Η φετινή συνέλευση του ΟΗΕ θα είναι η τελευταία για τον απερχόμενο ΓΓ Αντόνιο Γκουντέρες ο οποίος συμπληρώνει και τη δεύτερη θητεία του. Ο Πορτογάλος πολιτικός, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε δεν μπόρεσε να αποτρέψει τις συγκρούσεις και τους πολέμους που οδήγησαν την ανθρωπότητα σε μια κατάσταση πολύ χειρότερη από εκείνη στην οποία την παρέλαβε όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του. Ήδη έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες για την εκλογή του/της διαδόχου του.

Ο ΟΗΕ διανύει, εδώ και καιρό, μια πολύ κρίσιμη περίοδο για τον χαρακτήρα και τον ρόλο του. Το πρόβλημά του δεν είναι το πρόσωπο του ΓΓ όσο και αν είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα για το κύρος του ΟΗΕ. Το κύριο πρόβλημα είναι ότι ένας οργανισμός που ιδρύθηκε πριν από περισσότερα από 80 χρόνια, μετά το τέλος των παγκόσμιων πολέμων, εξακολουθεί να λειτουργεί σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Δεσμευτικές αποφάσεις είναι αδύνατο να παρθούν και ακόμα πιο δύσκολο είναι να εφαρμοστούν ακόμα και τα ψηφίσματά του.

Ένας από τους ανασταλτικούς παράγοντες στην αποτελεσματική λειτουργία του είναι το δικαίωμα του βέτο που εξακολουθούν να διατηρούν τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στις σημερινές παγκόσμιες συνθήκες είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει σε ένα θέμα συναινετική στάση των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας. Από την άποψη αυτή η πρόσφατη κοινή πρωτοβουλία της Γαλλίας και του Μεξικού για λήψη ορισμένων αποφάσεων με πλειοψηφία των μελών του Οργανισμού, σε ορισμένα τουλάχιστον ζητήματα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Η συνυπογραφή της πρότασης ήδη από 128 χώρες δημιουργεί την αισιοδοξία ότι, κάτω από την πίεση των δύο τρίτων των μελών του ΟΗΕ, η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να υιοθετηθεί από τη ΓΣ ως καταστατική τροποποίηση. Θα είναι ένα πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση που θα δώσει ώθηση στον Οργανισμό, σε συνδυασμό και με την εκλογή του νέου ΓΓ, ώστε να ανταποκριθεί πολύ πιο αποτελεσματικά στον ειρηνευτικό του ρόλο αποτελώντας ανάχωμα απέναντι στον διεθνή αυταρχισμό και λαϊκισμό. Άλλωστε, το σλόγκαν της φετινής ΓΣ είναι «Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον ΟΗΕ»